Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Lý lịch tư pháp

Nghị định đã tạo bước chuyển mạnh mẽ trong xây dựng, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp theo hướng hiện đại, đồng bộ, chia sẻ, kết nối liên thông và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp tập trung, hiện đại

Một trong những điểm nổi bật của Nghị định là quy định việc xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp theo mô hình tập trung, do Bộ Công an chủ trì quản lý, vận hành, bảo vệ và lưu trữ. Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp được xây dựng theo nguyên tắc mở, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác (Điều 3, Điều 4). Việc sử dụng số định danh cá nhân làm khóa định danh thống nhất giúp nâng cao độ chính xác của dữ liệu, hạn chế trùng lặp, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý (Điều 5).

Đặc biệt, Nghị định quy định dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ thì không yêu cầu thu thập lại (Điều 4). Đây là bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính, góp phần giảm giấy tờ, giảm thủ tục và giảm thời gian thực hiện các giao dịch hành chính cho người dân.

Tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước

Theo Nghị định, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành là hoạt động bắt buộc. Thông tin được kết nối thông qua các nền tảng chia sẻ dữ liệu quốc gia, giao diện lập trình ứng dụng (API) và cơ chế đồng bộ dữ liệu tự động giữa các bộ, ngành (Điều 6). Các cơ quan có trách nhiệm cập nhật và chia sẻ thông tin phát sinh trong thời hạn không quá 01 ngày làm việc kể từ khi thông tin được cập nhật vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành (Điều 7). Quy định này giúp bảo đảm thông tin lý lịch tư pháp luôn được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời, tạo nền tảng cho việc cấp Phiếu lý lịch tư pháp nhanh chóng và hiệu quả.

Bảo đảm an ninh, an toàn và bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin lý lịch tư pháp là dữ liệu nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Vì vậy, Nghị định quy định cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp phải được bảo vệ theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và an toàn thông tin mạng. Mọi hoạt động truy cập, chỉnh sửa, khai thác dữ liệu đều được ghi nhận và lưu vết để phục vụ kiểm tra, giám sát (Điều 3, Điều 8). Bên cạnh đó, dữ liệu được sao lưu định kỳ, lưu trữ tại hệ thống chính và hệ thống dự phòng nhằm bảo đảm khả năng phục hồi khi xảy ra sự cố kỹ thuật, thiên tai hoặc tấn công mạng (Điều 19, Điều 20). Việc tăng cường các biện pháp bảo mật an toàn thông tin không chỉ bảo vệ quyền riêng tư của công dân mà còn góp phần xây dựng niềm tin đối với các dịch vụ công trên môi trường số.

Bên cạnh đó, Nghị định quy định việc trả Phiếu lý lịch tư pháp bản điện tử thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia và Ứng dụng định danh quốc gia đối với hồ sơ nộp trực tuyến (Điều 25). Kết quả cấp Phiếu lý lịch tư pháp được cập nhật, lưu trữ trong cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp và Kho quản lý dữ liệu điện tử của cá nhân. Điều này tạo điều kiện để người dân sử dụng kết quả điện tử trong các giao dịch hành chính, góp phần thúc đẩy xây dựng Chính phủ số và xã hội số.

Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và hỗ trợ hoạt động tố tụng hình sự, công tác quản lý cán bộ, công chức, viên chức và hoạt động giải quyết thủ tục hành chính

Nghị định quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong việc cung cấp, cập nhật, xác minh và khai thác thông tin lý lịch tư pháp. Các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp được khai thác, sử dụng thông tin lý lịch tư pháp thông qua việc kết nối, chia sẻ dữ liệu theo đúng chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền được giao để hỗ trợ hoạt động tố tụng hình sự, công tác quản lý cán bộ, công chức, viên chức và hoạt động giải quyết thủ tục hành chính. Việc khai thác, sử dụng thông tin phải bảo đảm đúng mục đích, đúng phạm vi, không được chia sẻ trái phép cho bên thứ ba và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc sử dụng dữ liệu (Điều 26).

Việc ban hành Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Lý lịch tư pháp đánh dấu bước phát triển quan trọng trong công tác quản lý lý lịch tư pháp theo hướng hiện đại, số hóa và lấy dữ liệu làm nền tảng. Mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân cần nâng cao nhận thức, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về lý lịch tư pháp; chủ động khai thác các tiện ích số trong yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp; đồng thời bảo đảm sử dụng thông tin đúng mục đích, đúng quy định của pháp luật. Việc triển khai hiệu quả Nghị định sẽ góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, phục vụ người dân tốt hơn, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của mọi công dân.