Cảnh báo nguy cơ vi phạm pháp luật trong hoạt động vận tải hành khách đường thủy nội địa

Hưng Yên có hệ thống sông ngòi phong phú, trong đó một số tuyến sông như sông Hồng, sông Luộc, sông Trà Lý, sông Thái Bình có hoạt động vận tải hành khách ngang sông phục vụ nhu cầu đi lại, giao thương của người dân với 54 bến khách ngang sông. Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực đối với đời sống, tuy nhiên cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu phương tiện, bến khách, người điều khiển hoặc hành khách không chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật.

Xác định phòng ngừa tai nạn là nhiệm vụ trọng tâm, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Hưng Yên thường xuyên phối hợp với các đơn vị chức năng, chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn và xử lý vi phạm trong hoạt động chở khách ngang sông.

Chủ động kiểm tra, tuyên truyền, phòng ngừa từ cơ sở

Tại các bến khách ngang sông, lực lượng Cảnh sát đường thuỷ tập trung kiểm tra điều kiện hoạt động của phương tiện; giấy tờ đăng ký, đăng kiểm; giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn của người điều khiển; số người được phép chở; trang thiết bị cứu sinh, cứu đắm và các điều kiện bảo đảm an toàn khác. Qua kiểm tra, những thiếu sót được nhắc nhở, hướng dẫn khắc phục; các trường hợp vi phạm được xử lý theo quy định. Từ đó góp phần nâng cao trách nhiệm của chủ phương tiện, người điều khiển và từng bước xây dựng ý thức tự giác chấp hành pháp luật.

Song song với hoạt động kiểm tra, lực lượng Cảnh sát đường thuỷ chú trọng tuyên truyền để người dân nhận thức rõ trách nhiệm của mình khi tham gia giao thông đường thuỷ. Các Đội, Trạm Cảnh sát đường thuỷ thuộc Phòng Cảnh sát giao thông trong năm 2026 đã tổ chức 08 Hội nghị tuyên truyền pháp luật cho 244 lượt chủ bến, người điều khiển và thuyền viên làm việc trên phương tiện chở khách ngang sông, vận động lắp camera giám sát tại các bến khách, chia sẻ kết nối với lực lượng Cảnh sát đường thuỷ để phối hợp trong công tác quản lý, tổ chức treo, lắp đặt 72 pano, áp phích tuyên truyền trên các phương tiện chở khách ngang sông và trên bến để người tham gia giao thông kịp thời nắm bắt, thực hiện theo đúng quy định.

Cảnh báo nguy cơ vi phạm pháp luật

Bên cạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra, hoạt động vận tải hành khách ngang sông vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn. Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng Cảnh sát đường thủy thuộc Phòng Cảnh sát giao thông đã xử lý 45 trường hợp vi phạm, tạm giữ 45 giấy chứng nhận khả năng chuyên môn thuyền trưởng, chứng chỉ lái phương tiện. Các vi phạm chủ yếu gồm thiếu thiết bị cứu sinh, chở quá số người, không hướng dẫn hành khách sử dụng áo phao; cá biệt có trường hợp điều khiển phương tiện vi phạm quy định về nồng độ cồn.

Đáng lưu ý, những vi phạm như chở quá tải, bố trí hành khách, hàng hóa không an toàn, không hướng dẫn sử dụng thiết bị cứu sinh có thể trực tiếp gây tai nạn, đe dọa tính mạng và tài sản của hành khách. Bên cạnh trách nhiệm của người điều khiển phương tiện, hành khách không chấp hành nội quy an toàn, không mặc áo phao hoặc sử dụng dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân theo quy định cũng có thể bị xử phạt.

Nghị định số 139/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường thuỷ nội địa (được sửa đổi, bổ sung  bởi Nghị định 80/2026/NĐ-CP ngày 19/3/2026), quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động vận tải hành khách ngang sông một số nội dung như sau:

1.  Về xử phạt vi phạm quy định về đón trả khách, xếp dỡ hàng hoá của người quản lý, khai thác bến thuỷ nội địa:

- Xử phạt từ 200.000 – 500.000 đồng đối với hành vi để mỗi hành khách xuống phương tiện vượt quá sức chở người của phương tiện (theo điểm a khoản 1, Điều 30); 

- Xử phạt từ 300.000 – 500.000 đồng đối với hành vi xếp mỗi xe mô tô, xe gắn máy xuống phương tiện vượt quá số lượng xe mô tô, xe gắn máy được phép chở theo quy định (theo điểm b khoản 1, Điều 30); 

- Xử phạt từ 2.000.000 – 3.000.000 đồng đối với hành vi xếp mỗi xe ô tô xuống phương tiện vượt quá số lượng xe ô tô được phép chở theo quy định (theo điểm c khoản 1, Điều 30); 

2. Về xử phạt vi phạm quy định về vận chuyển người, hành khách:

- Phạt 500.000 – 1.000.000 đồng trên mỗi người đối với hành vi chở vượt quá sức chở người của phương tiện chở người, hành khách (theo khoản 1 Điều 32);

- Đối với người lái phương tiện có sức chở đến 12 người, phạt 1.000.000 – 2.000.000 đồng khi vi phạm: Không bố trí chỗ ngồi, để hành khách đứng hoặc thực hiện hành vi làm mất an toàn; Để hành khách ngồi trên mui hoặc hai bên mạn; Xếp người, hàng hóa, xe… làm nghiêng lệch phương tiện hoặc che khuất tầm nhìn; Không phổ biến nội quy đi tàu, không hướng dẫn hành khách sử dụng thiết bị cứu sinh, cứu đắm, thoát hiểm, chữa cháy…(theo khoản 2 Điều 32); 

- Phạt 1.000.000 –3.000.000 đồng đối với một số hành vi của phương tiện có sức chở đến 12 người như chạy không đúng tuyến đã thông báo, bỏ chuyến đã đăng ký, chuyển hành khách sang phương tiện khác mà chưa được hành khách đồng ý (theo khoản 3 Điều 32);

- Khoản 7 Điều 32: Có thể tước quyền sử dụng giấy chứng nhận khả năng chuyên môn/chứng chỉ chuyên môn từ 2 – 4 tháng khi chở vượt quá số người được phép từ 30% đến 50%; từ 50% trở lên có thể bị tước từ 6–12 tháng.

3. Về xử lý vi phạm quy định về an toàn giao thông của hành khách

- Phạt 300.000 – 500.000 đồng nếu không chấp hành nội quy an toàn hoặc hướng dẫn của thuyền viên, người lái phương tiện (theo khoản 1 Điều 34);

- Phạt 1.000.000 – 2.000.000 đồng đối với hành khách không mặc áo phao cứu sinh hoặc không mang dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân khi tham gia giao thông trên phương tiện chở khách ngang sông (theo khoản 3 Điều 34);

Đáng chú ý, bên cạnh việc bị xử phạt vi phạm hành chính, người điều khiển phương tiện chở khách ngang sông nếu vi phạm quy định về an toàn giao thông đường thủy và gây hậu quả nghiêm trọng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo Điều 272 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 – Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường thủy, quy định:

- Khoản 1 Điều 272, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đến 100.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 đến 5 năm khi gây hậu quả như làm chết người, gây thương tích nghiêm trọng hoặc gây thiệt hại tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng. 

- Khoản 2 Điều 272, mức phạt tù từ 3 đến 10 năm được áp dụng đối với các trường hợp như không có giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn phù hợp; sử dụng rượu, bia vượt mức quy định hoặc ma túy; bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm, cố ý không cứu giúp người bị nạn; không chấp hành hiệu lệnh của người có thẩm quyền hoặc làm chết 2 người. 

- Khoản 3 Điều 272 quy định mức phạt tù từ 7 đến 15 năm nếu làm chết 3 người trở lên, gây thương tích cho 3 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 201% trở lên hoặc gây thiệt hại tài sản từ 1.500.000.000 đồng trở lên.

Những quy định trên là lời cảnh báo rõ ràng đối với người điều khiển phương tiện chở khách ngang sông: một hành vi chủ quan, coi thường quy định an toàn nếu gây hậu quả nghiêm trọng không chỉ dừng lại ở việc bị xử phạt hành chính mà còn có thể phải đối diện với trách nhiệm hình sự.

Có thể thấy rằng, an toàn trên mỗi chuyến đò không chỉ phụ thuộc vào người lái mà là trách nhiệm của chủ bến, chủ phương tiện, thuyền viên và từng hành khách. Chủ bến, chủ phương tiện cần tuyệt đối không vì lợi ích trước mắt mà bỏ qua các điều kiện an toàn; người điều khiển phải chấp hành nghiêm quy định về sức chở, trang thiết bị cứu sinh và an toàn vận hành; hành khách cần lựa chọn bến, phương tiện hoạt động hợp pháp, mặc áo phao và tuân thủ hướng dẫn trong suốt hành trình. Đây cũng là thông điệp được lãnh đạo Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Hưng Yên nhấn mạnh trong công tác bảo đảm an toàn vận tải hành khách ngang sông.

Thời gian tới, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Hưng Yên tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các tuyến, địa bàn có hoạt động vận tải hành khách đường thuỷ; tập trung kiểm tra các bến khách ngang sông, phương tiện và người điều khiển. Các hành vi vi phạm có nguy cơ trực tiếp dẫn đến tai nạn sẽ được phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Cùng với đó, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật sẽ tiếp tục được đẩy mạnh với nội dung ngắn gọn, thiết thực, phù hợp từng địa bàn và nhóm đối tượng.