Công an Lạng Sơn: Cảnh báo doanh nghiệp, hộ kinh doanh về nguy cơ vi phạm pháp luật từ hoạt động tuyển dụng nhân viên tại cơ sở karaoke

Theo thống kê của Phòng Cảnh sát hình sự - Công an tỉnh Lạng Sơn, từ năm 2022 đến nay, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã phát hiện, xử lý 10 vụ, 39 đối tượng liên quan đến hành vi mua bán người trong nội địa. Phương thức phổ biến là tuyển mộ, môi giới, vận chuyển, chuyển giao hoặc tiếp nhận người vào làm việc tại các cơ sở karaoke. Một số vụ việc có nạn nhân là người dưới 16 tuổi.

Cảnh giác ngay từ khâu tuyển dụng

Tại Điều 2, Luật Phòng, chống mua bán người quy định, mua bán người là hành vi tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người nhằm mục đích nhận tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác, bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể người hoặc nhằm mục đích vô nhân đạo khác bằng cách dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt hoặc thủ đoạn khác. Hành vi tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 18 tuổi nhằm mục đích nhận tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác trừ trường hợp pháp luật có quy định khác, bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể người hoặc nhằm mục đích vô nhân đạo khác cũng được coi là mua bán người ngay cả khi không sử dụng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt hoặc thủ đoạn khác.

Kinh doanh dịch vụ karaoke là một trong những hoạt động phải được quản lý, kiểm tra nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý việc lợi dụng để thực hiện hành vi mua bán người. Các cơ sở kinh doanh có trách nhiệm cam kết chấp hành pháp luật; nắm thông tin về người được cung cấp dịch vụ; ký hợp đồng lao động bằng văn bản, đăng ký lao động theo quy định; chấp hành việc thanh tra, kiểm tra; phối hợp sàng lọc dấu hiệu bị mua bán và kịp thời báo cáo cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn.

Chủ cơ sở cần đặc biệt cảnh giác khi tuyển dụng lao động qua người môi giới không rõ nhân thân, lai lịch; tiếp nhận người từ địa phương khác nhưng không xác minh đầy đủ thông tin; người môi giới cung cấp thông tin không trung thực về công việc, tiền lương, địa điểm và điều kiện làm việc; hoặc người lao động được đưa đến cơ sở trong tình trạng sợ hãi, bị giám sát, khống chế hay không được tự quyết định việc làm.

Việc giữ giấy tờ tùy thân của người lao động; hạn chế, khống chế việc đi lại; ép buộc làm việc để trả nợ; áp đặt các khoản phạt bất hợp lý; buộc thực hiện công việc ngoài thỏa thuận hoặc có dấu hiệu bóc lột tình dục là những hành vi vi phạm pháp luật hoặc dấu hiệu cần được kịp thời phát hiện, xác minh.

Người thực hiện hành vi mua bán người có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 150 Bộ luật Hình sự, trong đó quy định người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt hoặc thủ đoạn khác thực hiện một trong các hành vi: Chuyển giao hoặc tiếp nhận người để giao, nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác; chuyển giao hoặc tiếp nhận người để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác; tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp người khác để thực hiện hành vi nêu trên thì tùy theo tính chất, mức độ và các tình tiết của vụ án có thể bị phạt tù từ 05 năm đến 20 năm. Ngoài ra theo khoản 4 Điều 150 Bộ luật Hình sự, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt quản chế, cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Đặc biệt bảo vệ người chưa thành niên

Người chưa thành niên còn hạn chế về nhận thức, kỹ năng tự bảo vệ, dễ bị dụ dỗ bằng lời hứa về “việc nhẹ, lương cao”, được bao ăn ở hoặc ứng trước tiền. Sau khi tiếp nhận, các đối tượng có thể ép buộc nạn nhân làm việc, khống chế bằng nợ, giữ giấy tờ tùy thân, đe dọa hoặc chuyển giao cho cơ sở khác.

Tại điểm d khoản 2 Điều 147 Bộ luật Lao động năm 2019 (Luật số 45/2019/QH14) có hiệu lực từ ngày 01/01/2021 quy định cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm việc tại sòng bạc, quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, cơ sở xoa bóp; điểm kinh doanh xổ số, dịch vụ trò chơi điện tử. Vì vậy, chủ cơ sở karaoke phải kiểm tra, xác minh chính xác nhân thân, độ tuổi của người được tuyển dụng; không tiếp nhận lao động chưa thành niên vào làm việc tại cơ sở dưới bất kỳ hình thức nào.

Tại Điều 151 Bộ luật Hình sự quy định người nào thực hiện một trong các hành vi chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 16 tuổi để giao, nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác, trừ trường hợp vì mục đích nhân đạo; chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 16 tuổi để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác; tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp người dưới 16 tuổi để thực hiện các hành vi trên thì tùy theo tính chất, mức độ và các tình tiết của vụ án  người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán người dưới 16 tuổi với mức hình phạt thấp nhất là 07 năm tù; trường hợp đặc biệt nghiêm trọng có thể bị phạt tù đến 20 năm hoặc tù chung thân. Ngoài ra theo khoản 4 Điều 151 Bộ luật Hình sự, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt quản chế, cấm cư trú, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Không để cơ sở kinh doanh bị lợi dụng

Chủ cơ sở karaoke phải thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về phòng, chống mua bán người, lao động và kinh doanh ngành, nghề có điều kiện về an ninh, trật tự; trực tiếp kiểm tra thông tin về người lao động; cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin về công việc, tiền lương, thời giờ và điều kiện làm việc; ký hợp đồng, đăng ký lao động theo quy định; không giữ bản chính giấy tờ tùy thân của người lao động.

Không tuyển dụng, môi giới hoặc tiếp nhận người không rõ lai lịch, độ tuổi; người có dấu hiệu bị lừa gạt, cưỡng ép, khống chế hoặc bóc lột. Tuyệt đối không dung túng, bao che, tiếp tay cho hành vi mua bán người và các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Khi phát hiện người lao động có dấu hiệu bị lừa gạt, cưỡng ép, khống chế, bóc lột hoặc nghi là nạn nhân của tội phạm mua bán người, chủ cơ sở, người quản lý và nhân viên phải kịp thời thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để tiếp nhận, xác minh, bảo vệ nạn nhân và xử lý theo quy định. Kiểm soát chặt chẽ hoạt động tuyển dụng, chủ động phát hiện dấu hiệu bất thường ngay từ cơ sở là giải pháp thiết thực để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, đồng thời không để cơ sở kinh doanh bị các đối tượng lợi dụng thực hiện hành vi mua bán người.