Công an thành phố Hà Nội cảnh báo rủi ro pháp lý khi thông tin cá nhân bị lợi dụng để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh

Điển hình, ngày 10/7/2026, Công an TP Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can về hành vi đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông, với nền tảng trung gian mua bán dữ liệu cá nhân phát sinh hơn 53 triệu giao dịch, doanh thu trên 400 tỷ đồng.

Đáng chú ý, cuối tháng 7/2026, cơ quan Thuế TP Hà Nội đã công khai hơn 150.000 doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ thuế, chủ yếu là doanh nghiệp "ma" ngừng hoạt động nhưng không làm thủ tục chấm dứt mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký - phần lớn được thành lập từ thông tin cá nhân bị đánh cắp. Nhiều người dân chỉ phát hiện mình bỗng dưng thành Giám đốc, chủ hộ kinh doanh khi tra cứu trên Cổng dịch vụ công quốc gia, làm việc với cơ quan Thuế hoặc khi làm thủ tục xuất cảnh.

Hành vi này không chỉ gây phức tạp về an ninh, trật tự mà còn đẩy cả người bị mạo danh và doanh nghiệp chân chính vào rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

Theo đó, doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần phải biết quy định pháp luật, cụ thể về bảo vệ dữ liệu cá nhân: Theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP, thông tin căn cước, số điện thoại, tài khoản ngân hàng, mã OTP là dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Mọi hành vi thu thập, mua bán, cho mượn, sử dụng trái phép để đăng ký kinh doanh là bị nghiêm cấm.

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh có trách nhiệm: Không thu thập, lưu giữ trái phép bản photo căn cước của khách hàng, nhân viên, đối tác quá mức cần thiết; có biện pháp bảo vệ an toàn dữ liệu: lưu trữ có khóa, máy tính có mật khẩu, phân quyền truy cập, không gửi ảnh căn cước qua Zalo, Facebook cá nhân. 

Về đăng ký doanh nghiệp: Theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, người thành lập phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của thông tin kê khai. Sử dụng thông tin giả mạo, thông tin của người khác khi chưa được ủy quyền là hành vi bị cấm.

Về chế tài xử lý: Xử phạt hành chính: Theo Nghị định 122/2021/NĐ-CP, hành vi kê khai không trung thực, không chính xác hồ sơ đăng ký doanh nghiệp bị phạt từ 20 - 30 triệu đồng; hành vi giả mạo giấy tờ bị phạt đến 100 triệu đồng và buộc thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Xử lý hình sự: Tùy tính chất có thể bị truy cứu về Tội "Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông" (Điều 288 Bộ luật Hình sự, phạt tù đến 7 năm), Tội "Trốn thuế" (Điều 200), Tội "Mua bán trái phép hóa đơn" (Điều 203), Tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" (Điều 174).

Cảnh báo sớm nguy cơ vi phạm cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh

Đối với chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh chân chính có thể gặp những nguy cơ sau: có thể bị lợi dụng pháp nhân như: Cho người quen mượn căn cước, cho thuê địa chỉ trụ sở, cho mượn tài khoản ngân hàng công ty, chữ ký số để "đứng tên hộ". Khi công ty ma đó buôn lậu, trốn thuế, mua bán hóa đơn, chính chủ cho mượn sẽ phải liên đới chịu trách nhiệm về thuế và hình sự.

Bị đánh cắp thông tin nội bộ: Nhân viên kế toán, nhân sự tự ý sử dụng thông tin căn cước của khách hàng, nhân viên cũ để thành lập hộ kinh doanh, vay vốn, đăng ký mã số thuế cá nhân ảo.

Mua phải dịch vụ thành lập doanh nghiệp trọn gói giá rẻ: Một số đối tượng quảng cáo "thành lập công ty 0 đồng" nhưng sử dụng thông tin của nhiều người khác nhau để lập hàng loạt công ty, sau đó bán lại cho người khác sử dụng.

Đối với người dân có nguy cơ bị mạo danh: Không cho mượn, chụp ảnh căn cước, không cung cấp mã OTP, tài khoản VNeID, tài khoản ngân hàng cho người lạ với lý do "vay vốn, nhận quà, đồng bộ dữ liệu thuế".

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần làm gì để tuân thủ và tự bảo vệ?

Từ vụ việc nêu trên, Công an TP Hà Nội khuyến cáo như sau: Thường xuyên tự kiểm tra: Chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân nên thường xuyên tra cứu thông tin của mình trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia (dichvucong.gov.vn) và ứng dụng eTax Mobile để kịp thời phát hiện mình có bị mạo danh đứng tên doanh nghiệp, phát sinh nghĩa vụ thuế bất thường hay không.

Quản trị chặt chẽ thông tin nội bộ: Ban hành quy chế bảo mật thông tin khách hàng, nhân viên; chỉ người có trách nhiệm mới được tiếp cận file chứa căn cước; xóa ngay dữ liệu không còn cần thiết.

Thẩm định kỹ đối tác: Trước khi ký hợp đồng, cho thuê nhà làm trụ sở, hợp tác kinh doanh, cần kiểm tra tính pháp lý của đối tác qua Cổng đăng ký doanh nghiệp quốc gia (dangkykinhdoanh.gov.vn).

Khi phát hiện bị lợi dụng: Nhanh chóng thông báo cho cơ quan Công an nơi đặt trụ sở, cơ quan Thuế và Phòng đăng ký kinh doanh - Sở Tài chính để được hướng dẫn làm thủ tục chấm dứt, thu hồi, giải thể doanh nghiệp mạo danh, hạn chế phát sinh rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi chính đáng.