Công an tỉnh Khánh Hòa: Cảnh báo doanh nghiệp về nguy cơ vi phạm quy định quản lý và kiểm toán năng lượng

Từ đầu năm 2026, Luật số 77/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã có hiệu lực. Chính phủ cũng ban hành Nghị định số 30/2026/NĐ-CP ngày 21/01/2026 để hướng dẫn thi hành. Trong khuôn khổ đó, Thông tư 64/2026/TT-BCT tiếp tục hướng dẫn các nghĩa vụ của cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm. Các doanh nghiệp chế biến thủy sản, cơ sở sản xuất, khách sạn và siêu thị tại Khánh Hòa cần chú ý xác định phạm vi áp dụng theo lượng năng lượng tiêu thụ thực tế.

Trước hết, cần xác định đúng cơ sở thuộc diện sử dụng năng lượng trọng điểm. Theo Điều 3 Nghị định 30/2026/NĐ-CP, cơ sở sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và đơn vị vận tải có tổng mức tiêu thụ năng lượng trong một năm từ 1.000 tấn dầu tương đương (TOE) trở lên thuộc diện này. Đối với công trình dùng làm trụ sở, văn phòng, khách sạn, siêu thị, nhà hàng, cửa hàng và các công trình được quy định tại khoản 2 Điều 3, ngưỡng xác định là từ 500 TOE/năm. Tổng tiêu thụ phải tính cả điện, nhiên liệu và các dạng năng lượng liên quan. Doanh nghiệp nên đối chiếu số liệu với danh sách do UBND tỉnh ban hành; tránh chỉ thống kê tiền điện hoặc bỏ sót nhiên liệu sử dụng tại cơ sở.

Tiếp theo, cần phòng ngừa việc bỏ sót kế hoạch và báo cáo. Theo Thông tư 64/2026/TT-BCT, cơ sở phải lập kế hoạch năm, kế hoạch năm năm và báo cáo thực hiện theo biểu mẫu phù hợp với ngành nghề. Kế hoạch năm và báo cáo năm trước được gửi trước ngày 30/4 hằng năm trên hệ thống dữ liệu sử dụng năng lượng quốc gia. Để thực hiện đúng, doanh nghiệp nên giao một đầu mối theo dõi, đối chiếu hóa đơn, chứng từ nhiên liệu và số liệu đo đếm giữa bộ phận kế toán với bộ phận kỹ thuật. Số liệu thiếu căn cứ hoặc không thống nhất có thể dẫn đến sai sót khi lập hồ sơ.

Một nội dung cần đặc biệt lưu ý là thực hiện kiểm toán năng lượng đúng chu kỳ. Điều 8 Thông tư 64/2026/TT-BCT quy định cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thực hiện kiểm toán bắt buộc ba năm một lần; gửi báo cáo trong 30 ngày sau khi phát hành. Cơ sở mới được đưa vào danh sách phải hoàn thành và gửi báo cáo trong một năm kể từ ngày UBND tỉnh ban hành quyết định. Nghĩa vụ kiểm toán bắt buộc áp dụng đối với cơ sở thuộc diện trọng điểm. Khi lựa chọn đơn vị thực hiện, doanh nghiệp cần kiểm tra năng lực, điều kiện hoạt động và yêu cầu khảo sát, đo lường thực tế; tránh nhận báo cáo sao chép, không phản ánh đúng tình trạng sử dụng năng lượng tại cơ sở.

Đáng chú ý, khoản 3 Điều 12 Thông tư 64/2026/TT-BCT quy định báo cáo kiểm toán phát hành trước ngày Thông tư có hiệu lực có giá trị ba năm kể từ ngày ban hành. Doanh nghiệp cần kiểm tra thời điểm phát hành báo cáo để xác định kỳ kiểm toán tiếp theo, tránh phát sinh chi phí do làm lại hồ sơ khi chưa cần thiết. Các hướng dẫn của Thông tư mới áp dụng từ ngày 20/11/2026; trong thời gian trước đó, cơ sở tiếp tục thực hiện các quy định hiện hành.

Bên cạnh hồ sơ báo cáo, doanh nghiệp cần duy trì việc quản lý năng lượng trong hoạt động hằng ngày. Cơ sở thuộc diện trọng điểm phải bố trí người quản lý năng lượng đáp ứng điều kiện và thực hiện mô hình quản lý theo quy định. Việc phân công cần gắn với trách nhiệm kiểm tra số liệu, theo dõi thiết bị và đề xuất biện pháp tiết kiệm phù hợp. Người đứng đầu cơ sở nên kiểm tra kết quả thực hiện, tổ chức hướng dẫn cho người lao động và xử lý kịp thời những bất hợp lý trong vận hành.

Các hành vi không thực hiện kiểm toán năng lượng, cố ý làm sai lệch báo cáo kiểm toán, không bố trí người quản lý đủ điều kiện hoặc không tuân thủ chế độ kế hoạch, báo cáo có thể bị xử phạt theo các quy định còn hiệu lực của Nghị định 134/2013/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP và cập nhật việc bãi bỏ một phần theo Nghị định 133/2026/NĐ-CP. Doanh nghiệp cần coi việc kiểm tra chất lượng hồ sơ và duy trì nghĩa vụ định kỳ là trách nhiệm trong quản trị hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để chủ động phòng ngừa, Công an tỉnh Khánh Hòa khuyến nghị doanh nghiệp rà soát lượng năng lượng tiêu thụ, danh sách cơ sở trọng điểm, thời hạn báo cáo kiểm toán và việc phân công người quản lý; chuẩn bị dữ liệu, biểu mẫu để thực hiện Thông tư 64/2026/TT-BCT khi có hiệu lực. Khi có vướng mắc về chuyên môn, cần liên hệ Sở Công thương hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ quản lý để được hướng dẫn. Trường hợp phát hiện dấu hiệu giả mạo hồ sơ, chứng chỉ hoặc lừa đảo trong cung cấp dịch vụ, cần lưu giữ tài liệu và phản ánh đến cơ quan Công an để xem xét theo thẩm quyền.

Chủ động thực hiện đúng quy định giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý, kiểm soát chi phí năng lượng và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng trên địa bàn tỉnh.