Công an tỉnh Lâm Đồng: Cảnh báo doanh nghiệp, hộ kinh doanh thủy sản về nguy cơ vi phạm quy định truy xuất nguồn gốc, phòng ngừa vi phạm IUU

Thực hiện chủ trương tăng cường phòng ngừa, xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thủy sản, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 246/2026/NĐ-CP ngày 29/6/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, có hiệu lực từ ngày 18/8/2026. Nghị định là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng tính răn đe, phòng ngừa đối với các hành vi vi phạm trong quá trình khai thác, thu mua, chế biến, kinh doanh thủy sản.

Nghị định số 246/2026/NĐ-CP quy định cụ thể các hành vi vi phạm, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và xử phạt trong lĩnh vực thủy sản. Theo Khoản 1 và Khoản 2 tại Điều 5 Nghị định số 246/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản do cá nhân thực hiện tối đa là 01 tỷ đồng; trường hợp tổ chức có hành vi vi phạm thì mức phạt tiền tối đa bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

Qua rà soát trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, lực lượng chức năng đã cập nhật thông tin 8.171/8.171 tàu cá, đạt 100%; đồng thời lập danh sách khoảng 300 tàu cá có nguy cơ cao khai thác vi phạm vùng biển nước ngoài, 954 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động và khoảng 200 tàu cá mua bán trong, ngoài tỉnh nhưng chưa xác định đầy đủ thông tin để tiếp tục xác minh, quản lý theo quy định.

Bên cạnh công tác quản lý hoạt động khai thác trên biển, việc kiểm soát nguồn gốc thủy sản trong quá trình thu mua, chế biến, kinh doanh cũng là yêu cầu quan trọng nhằm ngăn chặn nguy cơ thủy sản khai thác bất hợp pháp xâm nhập vào chuỗi cung ứng.

Theo quy định tại Điểm a,b,c Khoản 1 Điều 43 Nghị định số 246/2026/NĐ-CP doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cơ sở thu mua, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển thủy sản có thể bị xử phạt đối với các hành vi vi phạm như không lưu giữ hồ sơ, tài liệu chứng minh nguồn gốc thủy sản; không thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc hoặc cung cấp thông tin không đầy đủ, không đúng quy định.

Đây là những yêu cầu pháp lý quan trọng mà doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý trong quá trình hoạt động. Việc thiếu hồ sơ chứng minh nguồn gốc, sử dụng thông tin không chính xác hoặc hợp thức hóa chứng từ không chỉ tiềm ẩn nguy cơ bị xử lý vi phạm hành chính mà còn ảnh hưởng đến uy tín, thương hiệu của doanh nghiệp và chuỗi giá trị thủy sản Việt Nam.

Bên cạnh đó, Nghị định số 246/2026/NĐ-CP cũng quy định xử lý đối với các hành vi liên quan đến giấy tờ, hồ sơ trong lĩnh vực thủy sản. Các hành vi tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung giấy chứng nhận, giấy xác nhận, giấy phép, văn bản chấp thuận, chứng chỉ hoặc cung cấp hồ sơ, thông tin không đúng sự thật để thực hiện các hoạt động liên quan đến thủy sản sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật theo Khoản 1 Điều 46.

Đối với chủ tàu, thuyền trưởng, việc chấp hành quy định về thiết bị giám sát hành trình cũng là nội dung cần được quan tâm. Trường hợp tàu cá mất kết nối tín hiệu giám sát hành trình nhiều lần trong cùng một chuyến biển mà chủ tàu, thuyền trưởng không thực hiện đúng quy định về báo cáo vị trí sẽ bị xử lý theo quy định; hành vi vi phạm nhiều lần còn có thể bị xem xét áp dụng tình tiết tăng nặng.

Theo Điều 37 Nghị định số 246/2026/NĐ-CP, các hành vi vi phạm liên quan đến thiết bị thông tin liên lạc, thiết bị giám sát hành trình tàu cá như không duy trì hoạt động, không truyền thông tin theo quy định hoặc thực hiện các hành vi làm ảnh hưởng đến việc giám sát hành trình đều thuộc nhóm hành vi bị xử phạt vi phạm hành chính.

Thực tiễn công tác xử lý vi phạm cho thấy, đối với các trường hợp vi phạm mất kết nối thiết bị giám sát hành trình trong năm 2024 và 2025, có 654 trường hợp chủ tàu cá bị xử phạt vi phạm hành chính; trong đó 30 trường hợp đã chấp hành xong quyết định xử phạt, còn 624 trường hợp chưa chấp hành. Công an tỉnh đã chỉ đạo Công an các xã, phường, đặc khu phối hợp các cơ quan chức năng tiếp tục đôn đốc thực hiện theo quy định.

Để góp phần cùng cả nước thực hiện hiệu quả các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu, sớm tháo gỡ “Thẻ vàng” IUU, Công an tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cơ sở thu mua, chế biến thủy sản và các tổ chức, cá nhân có liên quan:

Thứ nhất, chủ động nghiên cứu, nắm vững các quy định của pháp luật về thủy sản; thực hiện đầy đủ việc lập, quản lý, lưu giữ hồ sơ, chứng từ chứng minh nguồn gốc thủy sản trong toàn bộ quá trình thu mua, kinh doanh, chế biến.

Thứ hai, không thu mua, tiếp nhận, chế biến, tiêu thụ thủy sản không rõ nguồn gốc, không có hồ sơ chứng minh tính hợp pháp hoặc có dấu hiệu liên quan đến khai thác IUU.

Thứ ba, không làm giả, tẩy xóa, sửa chữa, hợp thức hóa hồ sơ, chứng từ; không cung cấp thông tin sai sự thật nhằm che giấu nguồn gốc thủy sản hoặc đối phó với công tác kiểm tra, kiểm soát của cơ quan chức năng.

Thứ tư, chủ tàu, thuyền trưởng phải chấp hành nghiêm quy định về quản lý tàu cá, thiết bị giám sát hành trình; kịp thời thông báo, báo cáo khi phát sinh sự cố theo quy định.

Mỗi doanh nghiệp, hộ kinh doanh, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động trong lĩnh vực thủy sản cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, bởi việc bảo đảm nguồn gốc hợp pháp của thủy sản không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn góp phần bảo vệ uy tín doanh nghiệp, duy trì thị trường xuất khẩu và phát triển bền vững ngành thủy sản Việt Nam.