Công an tỉnh Ninh Bình cảnh báo phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ

Hiện nay, cùng với sự phát triển của thị trường thiết bị, phương tiện PCCC & CNCH, tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, không bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật vẫn còn diễn ra ở nhiều nơi. Các hành vi vi phạm thường tập trung vào những sản phẩm được sử dụng phổ biến như: Bình chữa cháy, vòi chữa cháy, đầu phun sprinkler, thiết bị báo cháy, đèn chỉ dẫn thoát nạn, máy bơm chữa cháy và nhiều phương tiện, thiết bị chuyên dụng khác... Đối tượng vi phạm thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người tiêu dùng để làm giả nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, tem chống hàng giả hoặc sử dụng bao bì, nhãn mác tương tự sản phẩm chính hãng nhằm đánh lừa khách hàng.

Việc sản xuất, kinh doanh và sử dụng các thiết bị PCCC & CNCH giả, kém chất lượng không chỉ xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân có quyền sở hữu trí tuệ mà còn tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng đối với công tác phòng cháy, chữa cháy. Khi xảy ra cháy, nổ hoặc sự cố, các phương tiện không bảo đảm chất lượng có thể không hoạt động hoặc hoạt động không đúng chức năng, làm giảm hiệu quả xử lý ban đầu, bỏ lỡ thời điểm "vàng" để khống chế đám cháy, gia tăng nguy cơ thiệt hại về người và tài sản.

Theo Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (được sửa đổi, bổ sung các năm 2009, 2019 và 2022), quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và các đối tượng sở hữu công nghiệp khác được Nhà nước bảo hộ. Mọi hành vi sản xuất, nhập khẩu, buôn bán hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đều bị nghiêm cấm và tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Cũng theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025), các tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ, sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và lưu thông phương tiện PCCC, CNCH theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Khoản 9, Điều 14 của Luật quy định nghiêm cấm hành vi kinh doanh phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ có chất lượng không đúng với tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Bên cạnh đó, Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, ngày 15/5/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 quy định rõ việc cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với các phương tiện PCCC và CNCH, vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy thuộc danh mục quản lý.

Đồng thời, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007 quy định tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phải chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm do mình sản xuất, kinh doanh; bảo đảm hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn công bố, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng và bồi thường thiệt hại nếu sản phẩm không bảo đảm chất lượng gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Về chế tài xử lý, các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực PCCC & CNCH sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại và sở hữu công nghiệp, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, giá trị hàng hóa và hậu quả gây ra, cá nhân vi phạm có thể bị phạt tiền đến 250 triệu đồng, tổ chức vi phạm có thể bị phạt tiền đến 500 triệu đồng. Ngoài hình thức phạt tiền, cơ quan có thẩm quyền còn có thể áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như: buộc tiêu hủy hàng hóa vi phạm; buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì, phương tiện kinh doanh; buộc thu hồi hàng hóa lưu thông trên thị trường; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm và bồi thường thiệt hại theo quy định.

Đối với các trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, theo Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), người thực hiện hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả hoặc xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp có thể bị phạt tiền đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù đến 15 năm, tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm. Đối với pháp nhân thương mại, mức phạt tiền có thể lên đến 5 tỷ đồng, đồng thời có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn theo quy định của pháp luật.

Để chủ động phòng ngừa tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực PCCC & CNCH, Công an tỉnh Ninh Bình khuyến cáo các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân cần lựa chọn mua sắm, sử dụng các phương tiện, thiết bị PCCC & CNCH có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, được cung cấp bởi các đơn vị có uy tín; kiểm tra kỹ nhãn mác, thông tin nhà sản xuất, chứng nhận chất lượng và các giấy tờ liên quan trước khi đưa vào sử dụng; tuyệt đối không mua bán, sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu hoặc được chào bán với giá thấp bất thường. Đồng thời, các cơ sở sản xuất, kinh doanh cần thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với phương tiện, thiết bị PCCC & CNCH; không sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc tiếp tay cho các hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, người dân và doanh nghiệp cần nâng cao tinh thần cảnh giác, tích cực phối hợp với lực lượng chức năng trong việc phát hiện, tố giác các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực PCCC & CNCH để kịp thời kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật.

Thời gian tới, Công an tỉnh Ninh Bình sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; tăng cường phối hợp với các ngành chức năng trong công tác kiểm tra, thanh tra, phát hiện, đấu tranh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực PCCC & CNCH. Qua đó góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân, xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh, bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ hiệu quả sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.