Lực lượng Cảnh sát hình sự Công an TP Hải Phòng - Những trang sử vẻ vang

Sau thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ngày 18/4/1946, Bộ Nội vụ ban hành Nghị định số 121, quy định tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của Việt nam Công an vụ, trong đó Ty Công an tỉnh có bộ phận làm nhiệm vụ giữ gìn trật tự, phòng ngừa, phát hiện và điều tra các hành vi phạm pháp, đưa thủ phạm ra trước pháp luật với tên gọi “Đội Hình cảnh” – là tiền thân của lực lượng Cảnh sát hình sự ngày nay. Từ đó, ngày 18/4 hàng năm được xác định là Ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát hình sự.

Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Ngành, sự thương yêu đùm bọc của Nhân dân, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an TP Hải Phòng không ngừng trưởng thành lớn mạnh, lập nhiều chiến công xuất sắc, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng, phát triển đất nước và thành phố, bảo vệ cuộc sống bình yên, hạnh phúc của Nhân dân.

Ngay sau cách mạng tháng Tám năm 1945, cùng với các lực lượng vừa bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, vừa đấu tranh trấn áp tội phạm, bảo đảm trật tự trị an, lực lượng Hình cảnh đã lập chiến công đầu tiên, tấn công băng nhóm lưu manh ở khách sạn Thiên Nhiên, Đại Đồng, Đại Nam, bắt 70 tên, thu nhiều vũ khí; tiếp đó, ngày 3/8/1946, đã vạch trần tội ác của nhóm lính Pháp sát hại 10 người, cướp tài sản tại tiệm vàng Vĩnh Tường - phố Lacom (nay là phố Hoàng Văn Thụ). 

Trước sự leo thang, gây hấn của quân Pháp, các chiến sỹ Hình cảnh đã cùng các lực lượng cách mạng nổ phát súng đầu tiên tại đập Tam Kỳ (Hồng Bàng), mở đầu cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp tại thành phố Cảng. Trong kháng chiến, lực lượng Hình cảnh đã vận động quần chúng nhân dân, cảm hóa những người có quá khứ lầm lỗi, tham gia đoạt vũ khí của địch để phục vụ kháng chiến; phối hợp diệt trừ những tên tay sai đắc lực cho địch ở Hải Dương, làm cho nhiều tên phản động khiếp vía, kinh hồn, không dám thực hiện hoạt động chống phá cách mạng, tạo niềm tin trong nhân dân và chính quyền cách mạng.

Sau ngày giải phóng Hải Dương năm 1954 và giải phóng Hải Phòng năm 1955, tình hình hoạt động của tội phạm diễn biến phức tạp. Dưới sự lãnh đạo của Thành uỷ, Uỷ ban hành chính thành phố, đầu năm 1955, lực lượng Công an mà chủ công là Đội Hình cảnh đã thực hiện kế hoạch truy quét bắt hơn 300 tên lưu manh, côn đồ, vây bắt ổ lưu manh gồm 18 tên ở khách sạn Phúc Châu (thuộc Phố Lương Khánh Thiện ngày nay) thu nhiều súng ngắn, lựu đạn, lưỡi lê, góp phần giảm bớt những khó khăn phức tạp do địch gây ra trước khi rút khỏi thành phố.

Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, quán triệt các chỉ thị, nghị quyết, thông tư của Trung ương và Bộ Công an, lực lượng Hình cảnh Công an Hải Phòng, Hải Dương đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền ban hành những văn bản có tính pháp quy, phát động mạnh mẽ phong trào bảo vệ trị an, bảo mật, phòng gian, phát động quần chúng tố giác tội phạm, tăng cường răn đe, lập hồ sơ truy tố và đưa đi cải tạo. Đặc biệt, qua công tác nghiệp vụ, lực lượng Hình cảnh đã nắm vững các đối tượng trong cơ quan, xí nghiệp và ngoài xã hội, chủ động tấn công, bắt giữ các đối tượng côn đồ, triệt phá các ổ nhóm lưu manh, trộm cắp, giết người, cướp của….

Chỉ tính từ năm 1955 đến năm 1964, lực lượng Hình cảnh Hải Phòng đã điều tra khám phá 3.859 vụ trong tổng số 9.870 vụ án, đạt tỷ lệ 39%. Lực lượng Hình cảnh Hải Dương lập thành tích xuất sắc điều tra, làm rõ vụ án cắt trộm dây thông tin liên lạc tại khu vực ngã ba Hàng thuộc địa phận xã Nam Đồng, huyện Nam Sách; điều tra vụ án lừa đảo ở Hải Dương và nhiều tỉnh thành tại miền Bắc tạo tiếng vang, được chính quyền địa phương và Nhân dân đánh giá cao.

Tình hình an ninh trật tự dần ổn định, thành phố dấy lên phong trào thi đua “Sóng Duyên Hải”, “gió Đại Phong” và giành nhiều thắng lợi qua thực hiện kế hoạch 5 năm đầu tiên. Thành phố Cảng tự hào được Chủ tịch Hồ Chí Minh 09 lần về thăm, Hải Dương 05 lần vinh dự đón Bác. Mỗi lần về thăm, Người đều nhắc đến công tác an ninh trật tự, động viên, khen ngợi cán bộ, chiến sỹ Công an. Cảnh sát hình sự đã vinh dự được góp phần bảo vệ Bác. 

Dưới mưa bom bão đạn của kẻ thù, các chiến sĩ Cảnh sát hình sự đã bám địa bàn, vừa tham gia cứu nạn, bảo vệ các mục tiêu, vừa vận động quần chúng tham gia phòng chống tội phạm, điều tra khám phá các vụ án hình sự, giữ vững trật tự trị an, bảo vệ sản xuất và đời sống nhân dân trong điều kiện chiến tranh. 

Tháng 01/1968, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ra Nghị quyết số 504 hợp nhất tỉnh Hải Dương và tỉnh Hưng Yên thành tỉnh Hải Hưng. Theo đó, Ty Công an Hải Hưng được thành lập với cơ cấu 12 phòng, trong đó có Phòng Cảnh sát nhân dân có chức năng đấu tranh chống  tội phạm hình sự và quản lý hành chính về trật tự xã hội. Tháng 8 năm 1972, Sở Công an Hải Phòng quyết định tách Phòng Cảnh sát nhân dân thành 4 phòng, trong đó có Phòng Cảnh sát hình sự, đánh dấu một bước trưởng thành, chuyên sâu phòng chống tội phạm hình sự.

Từ sau ngày đất nước thống nhất cho đến những năm đổi mới và thập niên 1990, tình hình tội phạm tại Hải Phòng, Hải Hưng diễn biến phức tạp, tội phạm hình thành băng ổ nhóm hết sức nguy hiểm hoạt động manh động như cướp, trộm cắp hàng ở cảng và trên sông, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cưỡng đoạt tài sản trên các tuyến xe khách, buôn lậu, hoạt động băng nhóm xã hội đen… có chiều hướng gia tăng, nhất là tại các khu vực cảng biển, bến tàu, nhà ga, khu công nghiệp và khu dân cư đông đúc. Đặc biệt là tội phạm cướp giật có vũ khí nóng, gây ra không ít trọng án gây xôn xao dư luận khiến Nhân dân lo lắng. Lực lượng Cảnh sát hình sự đã tham mưu triển khai nhiều kế hoạch, chiến dịch tấn công, truy quét, đấu tranh với các băng nhóm tội phạm có tổ chức, các đối tượng lưu manh chuyên nghiệp, côn đồ hung hãn và những ổ nhóm hoạt động theo kiểu “xã hội đen”. Nhiều chuyên án lớn được xác lập và đấu tranh thành công; nhiều băng nhóm tội phạm nguy hiểm bị triệt phá, góp phần làm trong sạch địa bàn, ổn định tình hình an ninh trật tự trên địa bàn thành phố. Công tác điều tra, khám phá án ngày càng được nâng cao, đặc biệt là trong việc điều tra các vụ án nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân đối với lực lượng Công an. 

Giai đoạn từ năm 1975 đến năm 2000, lực lượng Cảnh sát hình sự Hải Phòng – Hải Hưng đã điều tra, khám phá hàng chục nghìn vụ án, trong đó có hàng nghìn vụ trọng án. Tại Hải Phòng, Cảnh sát Hình sự cùng các lực lượng vũ trang đã tiêu diệt băng nhóm tội phạm do Phạm Văn Động, ở xã Thuỷ Triều, huyện Thuỷ Nguyên cầm đầu gây nhiều tội ác; triệt phá 03 băng nhóm tội phạm do Phạm Đình Nên, tức “Cu Nên”, Vũ Kim Dung, tức “Dung hà”, Ngô Thế Lâm tức “Lâm già” cầm đầu. Đây là những băng nhóm “anh chị” tập hợp nhiều đối tượng manh động, tàn ác nhất, song chúng đã phải gục ngã trước sự tấn công quyết liệt, mưu trí, dũng cảm của các chiến sỹ Cảnh sát hình sự và sức mạnh phong trào toàn dân phòng chống tội phạm.

Tại Hải Hưng, Cảnh sát hình sự đã điều tra khám phá thành công vụ án dân quân xã Cẩm Phúc đi bắt bạc bị con bạc bắn chết, vụ án giả danh Công an, thuế vụ khám nhà trái pháp luật, cưỡng đoạt tài sản của công dân tại huyện Chí Linh, vụ án giết người tại bờ sông Luộc thuộc địa phận huyện Tứ Kỳ; lập nhiều chuyên án đấu tranh bóc gỡ các băng nhóm tội phạm chuyên trộm cắp, cướp, cưỡng đoạt tài sản và tổ chức đánh bạc hoạt động trên địa bàn tỉnh và các khu vực giáp ranh. Những chiến công và kinh nghiệm tích lũy trong giai đoạn này đã tạo nền tảng tư duy và bản lĩnh cho sự phát triển của lực lượng Cảnh sát hình sự trong thời kỳ đổi mới và hội nhập sau này.

Ngày 19/5/1988, Đội H88 – lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ của Cảnh sát hình sự Hải Phòng được thành lập, trở thành mũi nhọn trong đấu tranh trấn áp tội phạm. Chỉ trong thời gian ngắn, đơn vị đã phá hàng trăm vụ án, bắt giữ hàng trăm đối tượng nguy hiểm, thu giữ nhiều vũ khí nóng, góp phần lập lại trật tự an toàn xã hội. 

Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng của đất nước và thành phố, hoạt động của tội phạm có sự đan xen giữa kinh tế, hình sự, ma tuý, môi trường, công nghệ cao; mức độ "ẩn" của tội phạm ngày càng cao, phương thức, thủ đoạn tinh vi, dưới nhiều vỏ bọc, lợi dụng "kẽ hở" của pháp luật để hoạt động, đặt ra nhiều thách thức đối với công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Lực lượng Cảnh sát hình sự Hải Phòng, Hải Dương đã chủ động nhận diện đầy đủ tình hình, diễn biến và phương thức hoạt động của tội phạm, đổi mới toàn diện các mặt công tác từ phòng ngừa đến điều tra, xử lý tội phạm, bảo đảm nguyên tắc "không đi sau tội phạm, không để tội phạm lộng hành", chuyển hướng công tác phòng, chống tội phạm từ truyền thống, từ đời thực sang không gian mạng, ứng dụng khoa học, công nghệ để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. 

Sau khi thực hiện việc sáp nhập địa giới hành chính giữa tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng, lực lượng Cảnh sát hình sự của hai địa phương được hợp nhất. Đây không chỉ là sự thay đổi về tổ chức mà còn là sự hội tụ của truyền thống, kinh nghiệm và bản lĩnh của hai lực lượng giàu thành tích. Nhờ triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, năm 2025, tội phạm về trật tự xã hội giảm hơn 30% so với năm trước; 100% chuyên án đều được khám phá thành công. Điển hình như triệt phá đường dây lừa đảo gần 40 tỷ đồng qua dự án tiền ảo Gemholic, đường dây chuyên án sản xuất, buôn bán vũ khí quân dụng quy mô lớn bắt giữ 11 đối tượng cộm cán, thu giữ 11 khẩu súng các loại, hơn 6.700 viên đạn. 

Suốt chặng đường hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát hình sự đã lập nên nhiều chiến công xuất sắc, hàng nghìn lượt tập thể, cá nhân được Đảng, Nhà nước, Bộ Công an khen thưởng và trao tặng những phần thưởng cao quý. Phòng cảnh sát Hình sự, Đội Cảnh sát đặc nhiệm H88, Đại tá Lê Hồng Thắng vinh dự được tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Bước vào thời kỳ hội nhập sâu rộng, nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự ngày càng nặng nề. Phát huy truyền thống anh hùng, khắc ghi lời dạy của Bác Hồ, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an TP Hải Phòng hôm nay tiếp tục rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ nghiệp vụ, xây dựng lực lượng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, ra sức thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, giữ bình yên cuộc sống, góp phần xây dựng thành phố Cảng ngày càng phát triển, văn minh, hiện đại, cùng cả nước vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.