Gieo mầm hy vọng giữa đại ngàn

Sau gần 10 năm chấp hành án phạt tù, Long Hà Hùng, sinh năm 1992, trở về thôn Vân Trình, xã Thạch An, tỉnh Cao Bằng. 02 năm đã trôi qua kể từ ngày anh Hùng trở về với gia đình, nhưng hành trình để một người từng lầm lỡ thực sự hòa nhập với cộng đồng chưa bao giờ là điều dễ dàng. Trở về sau những năm tháng dài, anh Hùng phải đối diện với những khoảng trống rất thực tế về: việc làm, thu nhập và cả ánh nhìn của những người xung quanh.

Đó cũng là tâm lý chung mà nhiều người chấp hành xong án phạt tù có thể gặp phải khi trở về địa phương. Nếu không có việc làm, không có điểm tựa và đặc biệt là không vượt qua được mặc cảm, nguy cơ tái phạm rất dễ trở thành một vòng luẩn quẩn. Thạch An hiện có 22 người chấp hành xong án phạt tù trở về cư trú, phần lớn còn gặp khó khăn, chưa có việc làm ổn định. Từ thực tế đó, cấp ủy, chính quyền địa phương xác định công tác tái hòa nhập cộng đồng không chỉ dừng ở quản lý, giáo dục mà cần tạo ra những điều kiện cụ thể để người hoàn lương có thể tự đứng vững bằng chính sức lao động của mình.

Từ đầu năm 2026, Công an xã Thạch An triển khai mô hình “Trồng cây - Trồng người”, lựa chọn hỗ trợ sinh kế gắn với điều kiện thực tế của địa phương và từng gia đình. Tháng 2/2026, cán bộ, chiến sĩ Công an xã cùng các lực lượng liên quan đã có mặt tại xóm Nà Ảng (nay là thôn Vân Trình), hỗ trợ trồng 1.300 cây quế cho gia đình anh Long Hà Hùng, xen canh trên diện tích rừng hồi sẵn có. Đó là những cây quế đầu tiên của mô hình, nhưng phía sau con số 1.300 cây là một cách tiếp cận khác trong công tác cảm hóa, giáo dục người lầm lỗi.

Không phải sự hỗ trợ nào cũng bắt đầu bằng những điều lớn lao. Đôi khi, đó chỉ là những buổi cùng người dân xuống giống, cán bộ Công an đến hỏi thăm, động viên đúng lúc hay sự hướng dẫn tận tình để người từng lầm lỡ biết rằng họ vẫn còn được cộng đồng tin tưởng. Với cách làm ấy, những người trở về không bị đặt ở vị trí của một người chỉ cần được “quản lý”, mà được nhìn nhận như những công dân cần được tạo điều kiện để làm lại cuộc đời bằng lao động chân chính.

Những thay đổi đôi khi không thể đo đếm bằng số cây đã trồng hay số tiền hỗ trợ. Nó nằm trong ánh mắt, cách nói chuyện và sự tự tin trở lại của một con người. Anh Long Hà Hùng giờ đây vẫn cần mẫn với công việc gia đình, trồng ngô, trồng lúa và chăm sóc những cây quế được hỗ trợ. 02 năm sau ngày trở về, người đàn ông từng lo sợ anh em, bạn bè và xã hội xa lánh đã bắt đầu nhìn thấy một tương lai khác.

Có lẽ, với một người từng mang trong mình mặc cảm về quá khứ, được cộng đồng đón nhận trở lại là điều khó diễn tả thành lời. Đó có thể chính là một trong những kết quả ý nghĩa nhất của mô hình. Bởi khi một người không còn mặc cảm, họ bắt đầu dám nghĩ về ngày mai. Khi có việc làm, họ có thêm lý do để gắn bó với gia đình. Khi có thu nhập từ sức lao động của mình, họ có thêm niềm tin vào giá trị của bản thân.

Một mô hình muốn bền vững không thể chỉ có sự tham gia của lực lượng Công an, để một người thực sự trở lại với cộng đồng, còn cần có gia đình, chính quyền, đoàn thể và cả những người hàng xóm cùng sẻ chia. Bà Triệu Thị Thao, mẹ của Long Hà Hùng, đã chứng kiến sự thay đổi ấy từ những điều rất đời thường. Với người mẹ ấy, sự giúp đỡ không nằm ở giá trị của những cây giống hay những bao phân bón được hỗ trợ, mà còn ở việc con trai bà được quan tâm, được động viên và có thêm động lực để sống tốt.

Từ câu chuyện của anh Hùng, mô hình “Trồng cây - Trồng người” đang gửi gắm một điều giản dị: khi một người đã bước qua lỗi lầm và trở về, điều họ cần không phải là những ánh nhìn xa cách, mà là một cơ hội để làm lại, được tin tưởng và được sống một cuộc đời bình thường.

Sau buổi trồng quế, cán bộ Công an xã vẫn tiếp tục quay trở lại. Các cán bộ theo dõi cây sinh trưởng, hướng dẫn gia đình chăm sóc, hỗ trợ những điều kiện cần thiết để mô hình “Trồng cây - Trồng người” không chỉ dừng lại ở một hoạt động phong trào. Bởi, một cây quế cần nhiều năm để lớn, một con người đã từng lầm lỡ cũng cần thời gian để thay đổi, để khôi phục niềm tin và từng bước vượt qua mặc cảm.

Từ 1.300 cây quế được trồng xuống mảnh đất Vân Trình, mô hình tuy mới chỉ bắt đầu với một trường hợp cụ thể. Nhưng điều mà Công an xã Thạch An hướng tới không chỉ là một khu rừng mới, mà là một cách làm lâu dài, trong đó mỗi người hoàn lương đều có cơ hội được tiếp cận sinh kế phù hợp, được hỗ trợ và được cộng đồng đón nhận. Mục tiêu ấy là hướng tới tất cả người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương có sinh kế, từng bước ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ tái phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự từ cơ sở. Giá trị lớn nhất mà mô hình “Trồng cây - Trồng người” gieo xuống có lẽ không nằm ở những thân cây đang lớn, mà nằm ở niềm tin được khôi phục trong một con người từng lạc bước.