Hải Phòng: Nâng cao hiệu quả điều trị, chăm sóc sức khỏe cho người cai nghiện ma túy

Chị Thu (sinh năm 1986) là mẹ đơn thân, chỉ từ sự tò mò và lời rủ rê của bạn trai, chị dần rơi vào vòng xoáy lệ thuộc vào ma túy, để rồi phải trả giá bằng sức khỏe, những tháng ngày tự do và cả những tổn thương trong cuộc sống gia đình. 5 tháng sử dụng ma túy đá đã để lại những hệ lụy mà chị phải mất nhiều thời gian hơn để khắc phục.

8 tháng điều trị, học tập và lao động tại Cơ sở cai nghiện số 2, Công an thành phố Hải Phòng là hành trình chị nỗ lực vượt qua chính mình, từng bước nhận thức rõ những sai lầm đã qua và nuôi hy vọng làm lại cuộc đời. Với chị, sự hối hận không thể thay đổi quá khứ nhưng quyết tâm từ bỏ ma túy chính là điểm khởi đầu để hướng tới tương lai tốt đẹp hơn. Từ câu chuyện của chị Thu cho thấy, cai nghiện ma túy không đơn thuần là quá trình giúp người sử dụng ngừng lệ thuộc vào chất gây nghiện. Đằng sau mỗi học viên còn là những vấn đề sức khỏe thể chất, tâm thần cần được phát hiện, theo dõi, điều trị kịp thời.

Hiện nay, Cơ sở cai nghiện ma túy số 2, thành phố Hải Phòng đang quản lý, điều trị cho hơn 600 học viên. Trong số đó, nhiều người có bệnh nền hoặc mắc các bệnh lý liên quan đến quá trình sử dụng ma túy. Theo thống kê tại cơ sở, hơn 5% học viên nhiễm HIV, khoảng 12% mắc viêm gan C và 6% mắc viêm gan B. Bên cạnh đó là các bệnh da liễu, nhiễm trùng cơ hội và những vấn đề về sức khỏe tâm thần. Thực tế này đặt ra yêu cầu công tác cai nghiện phải được triển khai đồng bộ, kết hợp quản lý, giáo dục, phục hồi thể chất, chăm sóc sức khỏe tinh thần và điều trị các bệnh lý đi kèm. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả cai nghiện, hạn chế nguy cơ tái nghiện và tạo nền tảng cho người sau cai nghiện từng bước ổn định cuộc sống.

Bác sĩ Nguyễn Văn Thiết, cán bộ Tổ Y tế tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 cho biết, tỷ lệ học viên đang điều trị tại cơ sở mắc các bệnh lý nền và bệnh mạn tính tương đối cao. Trong đó, hơn 10% học viên mắc bệnh tăng huyết áp; các bệnh rối loạn lipid máu, tim mạch cùng nhiều bệnh lý khác cũng là những vấn đề cần được quan tâm trong quá trình điều trị. Ngoài ra, một số học viên mắc bệnh về phổi như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản và các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nhiều trường hợp có thể trạng suy kiệt, sức khỏe yếu khi mới tiếp nhận, đòi hỏi cán bộ y tế phải theo dõi sát và xây dựng phương án chăm sóc phù hợp.

Đáng chú ý, cùng với xu hướng gia tăng người sử dụng ma túy tổng hợp và tình trạng trẻ hóa ở một bộ phận người sử dụng, các vấn đề về sức khỏe tâm thần ngày càng đặt ra nhiều thách thức. Một số học viên xuất hiện ảo giác, rối loạn tâm thần, trầm cảm, ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát hành vi và mức độ hợp tác trong quá trình điều trị. Vì vậy, công tác cai nghiện không chỉ đòi hỏi sự kiên trì của học viên mà còn cần đội ngũ cán bộ y tế có chuyên môn, sự phối hợp giữa các bộ phận chuyên trách và phương pháp chăm sóc phù hợp với từng trường hợp. Việc phát hiện sớm, điều trị kịp thời các bệnh lý đi kèm sẽ góp phần bảo đảm sức khỏe, nâng cao khả năng phục hồi và hiệu quả quản lý học viên tại cơ sở.

Nếu cai nghiện tại cơ sở là một quá trình giúp người sử dụng ma túy rời xa chất cây nghiện thì điều trị methadone lại mở ra một hướng tiếp cận khác. Phương pháp này giúp người nghiện giảm sự lệ thuộc vào heroin, hạn chế các hành vi nguy cơ, giảm nguy cơ lây nhiễm HIV và các bệnh truyền nhiễm, đồng thời tạo điều kiện để duy trì công việc, ổn định cuộc sống gia đình và từng bước tái hòa nhập cộng đồng.

Tại cơ sở điều trị methadone thuộc Trung tâm Y tế Tiên Lãng, hiện có 70 người đang được quản lý, điều trị. Đối với những người từng lệ thuộc vào heroin, việc duy trì điều trị theo hướng dẫn chuyên môn có thể giúp họ từng bước lấy lại sự ổn định về sức khỏe. Để bảo đảm an toàn và hiệu quả, người nghiện phải được thăm khám, đánh giá tiền sử sử dụng chất gây nghiện, tình trạng sức khỏe, thể trạng và các bệnh lý đi kèm trước khi xây dựng phác đồ điều trị. Trong suốt quá trình điều trị, việc tuân thủ chỉ định của cán bộ y tế, duy trì uống thuốc đúng quy định và tái khám theo lịch là những yêu cầu quan trọng.

Đằng sau mỗi trường hợp nghiện ma túy là một câu chuyện với những nguyên nhân, hoàn cảnh và hệ lụy khác nhau. Từ một người từng lệ thuộc vào ma túy đến một người có thể chủ động lao động, chăm sóc người thân và thực hiện trách nhiệm với gia đình là cả một hành trình dài. Hành trình ấy đòi hỏi quyết tâm của chính người bệnh, sự đồng hành của gia đình, sự hỗ trợ của cộng đồng và sự kiên trì của đội ngũ cán bộ làm công tác cai nghiện, điều trị. Cuộc chiến với ma túy không chỉ diễn ra trên mặt trận đấu tranh, trấn áp tội phạm mà còn hiện diện trong từng cơ sở cai nghiện, cơ sở điều trị, từng gia đình và trong nỗ lực của mỗi người đang tìm cách vượt qua sự lệ thuộc. Ngăn chặn ma túy từ sớm, từ xa; giảm số người nghiện mới; nâng cao hiệu quả điều trị, cai nghiện và phục hồi; hỗ trợ người sau cai nghiện ổn định cuộc sống – đó là những mắt xích không thể tách rời trong tiến trình xây dựng Hải Phòng không ma túy.

Sau những tháng ngày trả giá cho sai lầm, điều đáng quý là nhiều người vẫn mong muốn được bắt đầu lại, được trở về bên gia đình và sống có ích cho cộng đồng. Mỗi trường hợp cai nghiện thành công, mỗi người được hỗ trợ tái hòa nhập là một kết quả thiết thực của công tác phòng, chống ma túy. Đích đến của mục tiêu Hải Phòng không ma túy vì thế không chỉ là ngăn chặn, đẩy lùi tệ nạn mà còn là xây dựng một thành phố an toàn hơn, những gia đình bình yên hơn và một cộng đồng khỏe mạnh hơn; nơi người từng lầm lỡ có cơ hội sửa chữa sai lầm, phục hồi và trở về với cuộc sống bằng chính nỗ lực của mình.