“Hành trang ngày trở lại” - Chuẩn bị kỹ năng cho phạm nhân tái hòa nhập cộng đồng

Sau thời gian chấp hành án phạt tù, người trở về cộng đồng phải đối diện với nhiều vấn đề thiết thực như hoàn thiện giấy tờ, tìm kiếm việc làm, tiếp cận các chính sách hỗ trợ, duy trì cuộc sống gia đình và chủ động phòng tránh những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội. Trong bối cảnh nhiều hoạt động của đời sống được thực hiện trên môi trường số, khả năng tiếp cận và sử dụng thông tin an toàn cũng trở thành một kỹ năng cần thiết. Từ thực tế đó, Trại Tạm giam số 1 chú trọng đưa những tình huống người chấp hành xong án phạt tù có thể gặp phải vào nội dung giáo dục, giúp phạm nhân từng bước hình thành kỹ năng cần thiết trước ngày trở về.

Một trong những điểm mới là việc bổ sung kiến thức, kỹ năng số vào nội dung giáo dục thông qua cuộc thi “Chuyển đổi số – Hành trang ngày trở lại”. Với 63 phạm nhân tham gia, nội dung cuộc thi tập trung vào bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng nền tảng số an toàn và xử lý các tình huống thường gặp trên môi trường mạng. Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức công nghệ theo lý thuyết, các tình huống được đặt trong những nhu cầu cụ thể của cuộc sống như kiểm tra thông tin tuyển dụng, nhận diện dấu hiệu lừa đảo, thận trọng trước yêu cầu cung cấp dữ liệu cá nhân hoặc chuyển tiền và biết tìm kiếm thông tin từ các nguồn chính thống.

Kỹ năng số cũng được gắn với những công việc người trở về có thể phải tự thực hiện như tra cứu thông tin về cư trú, căn cước, lý lịch tư pháp, xóa án tích, tìm hiểu chính sách hỗ trợ hoặc thực hiện các thủ tục hành chính… Cùng với đó, ý thức bảo vệ thông tin cá nhân, thận trọng trước các đường dẫn, tài khoản và yêu cầu giao dịch chưa được xác thực cũng góp phần giúp người chấp hành xong án phạt tù phòng ngừa nguy cơ bị lợi dụng, lừa đảo trong quá trình tìm việc và ổn định cuộc sống.

Cùng với kỹ năng số, Trại Tạm giam số 1 chú trọng gắn giáo dục pháp luật với kỹ năng sống và định hướng nghề nghiệp. Phạm nhân được trang bị những kiến thức liên quan đến quyền, nghĩa vụ của mình sau khi chấp hành xong án phạt tù; đồng thời được định hướng cách tìm kiếm việc làm, kiểm tra thông tin doanh nghiệp, đọc kỹ yêu cầu tuyển dụng và thận trọng trước những khoản tiền hoặc yêu cầu cung cấp thông tin bất thường. Việc lựa chọn công việc cũng được định hướng phù hợp với sức khỏe, năng lực và điều kiện thực tế, giúp người trở về có thêm cơ sở để chủ động xây dựng cuộc sống bằng lao động.

Để chuẩn bị tâm thế cho ngày trở về, Trại Tạm giam số 1 chú trọng giáo dục ý thức, tâm lý và niềm tin vào khả năng thay đổi của bản thân thông qua chương trình “Hành trình của niềm tin”, do Ban Thanh niên và Ban Phụ nữ Công an tỉnh phối hợp tổ chức. Tại chương trình, chuyên gia tâm lý trao đổi về trách nhiệm sửa chữa lỗi lầm, xây dựng lối sống tích cực; cán bộ Phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp phổ biến các quy định, chính sách về tái hòa nhập cộng đồng, quyền, nghĩa vụ và những hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù có thể tiếp cận khi trở về địa phương. Qua đó, giúp phạm nhân có thêm kiến thức, động lực và sự chủ động chuẩn bị cho cuộc sống sau chấp hành án.

Theo Thượng tá Doãn Kim Toàn, Phó Giám thị Trại Tạm giam số 1, điều đơn vị quan tâm là những kiến thức được trang bị phải có thể sử dụng trong cuộc sống sau khi phạm nhân trở về. Từ việc kiểm tra một thông tin tuyển dụng, tìm đúng nơi giải quyết giấy tờ đến nhận ra một lời mời có dấu hiệu lừa đảo đều là những kỹ năng thiết thực. Vì vậy, nội dung giáo dục cần dễ hiểu, sát nhu cầu và giúp mỗi người thấy mình có thể áp dụng được.

Việc chuẩn bị hành trang không dừng lại khi phạm nhân rời khỏi cơ sở giam giữ. Trại Tạm giam số 1 tăng cường phối hợp với Công an các xã, phường trong nắm tình hình, hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù giải quyết những khó khăn về giấy tờ, thủ tục hành chính và việc làm. Qua triển khai mô hình, đã có 24 người được hỗ trợ; trong đó 18 người được hướng dẫn hoàn thiện giấy tờ, thực hiện thủ tục hành chính; 12 người được giới thiệu việc làm, trong đó 9 người duy trì công việc từ 3 tháng trở lên. Cán bộ Trại tiếp tục liên hệ, nắm tình hình việc làm và những khó khăn của từng trường hợp để kịp thời hướng dẫn hoặc kết nối với cơ quan có trách nhiệm.

Những thông tin phản hồi từ thực tế cũng trở thành cơ sở để Trại Tạm giam số 1 tiếp tục điều chỉnh nội dung giáo dục, tập trung vào những vấn đề người chấp hành xong án phạt tù còn lúng túng trong quá trình trở về cộng đồng. Từ đó, “Hành trang ngày trở lại” được triển khai theo hướng tạo sự liên kết giữa chuẩn bị trong thời gian chấp hành án, hỗ trợ khi trở về địa phương và tiếp tục nắm tình hình để kịp thời giúp đỡ khi cần thiết.

Thời gian tới, Trại Tạm giam số 1 tiếp tục rà soát, cập nhật nội dung giáo dục theo yêu cầu thực tế của quá trình tái hòa nhập cộng đồng; chú trọng các kỹ năng tìm kiếm việc làm, thực hiện thủ tục hành chính, sử dụng dịch vụ công, bảo vệ thông tin cá nhân và phòng ngừa nguy cơ trên môi trường mạng. Đồng thời, đơn vị tiếp tục phối hợp với Công an các xã, phường và các lực lượng liên quan nhằm nâng cao hiệu quả hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù./.