Những điểm mới trong quy định về nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam

Bổ sung chính sách thị thực ưu đãi, tạo thuận lợi thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung hai ký hiệu thị thực UĐ1 và UĐ2. Theo đó, thị thực UĐ1 được cấp cho người nước ngoài là nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao và các trường hợp được ưu đãi theo quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; thị thực UĐ2 được cấp cho vợ, chồng, con dưới 18 tuổi của người nước ngoài được cấp thị thực UĐ1. Thị thực ký hiệu LS, ĐT1, ĐT2, UĐ1 và UĐ2 có thời hạn không quá 05 năm.

Cùng với việc bổ sung các loại thị thực mới, Luật mở rộng diện người nước ngoài được xem xét cấp thẻ tạm trú, trong đó bổ sung người mang thị thực UĐ1 và UĐ2. Đặc biệt, thẻ tạm trú ký hiệu ĐT1, UĐ1 và UĐ2 có thời hạn không quá 10 năm. Quy định này góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhóm nhân lực, chuyên gia thuộc diện ưu đãi và thân nhân của họ ổn định cư trú, làm việc lâu dài tại Việt Nam.

Luật cũng bổ sung quy định cho phép người nước ngoài thuộc diện đối tượng đặc biệt cần ưu đãi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội được miễn thị thực có thời hạn, trên cơ sở bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội theo quy định của Chính phủ. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai linh hoạt hơn các chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển đất nước.

Hoàn thiện các quy định về tạm trú, thường trú và bảo lãnh người nước ngoài

Luật số 118/2025/QH15 tiếp tục tháo gỡ một số vướng mắc phát sinh trong thực tiễn quản lý cư trú của người nước ngoài. Theo quy định mới, trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác về thời hạn tạm trú thì thời hạn tạm trú được cấp theo điều ước quốc tế, qua đó bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật trong nước với các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Đối với thủ tục liên quan đến thẻ thường trú, Luật đơn giản hóa hồ sơ trong trường hợp bị mất thẻ. Theo đó, người nước ngoài có thẻ thường trú bị mất chỉ cần khai rõ thông tin tại tờ khai đề nghị cấp lại thẻ thường trú, thay vì phải thực hiện thêm thủ tục, giấy tờ chứng minh việc mất thẻ như trước. Đồng thời, Luật giao Bộ trưởng Bộ Công an quyết định trường hợp người nước ngoài được làm thủ tục cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ thường trú tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh vì lý do ngoại giao, quốc phòng, an ninh, tạo cơ chế xử lý phù hợp đối với những trường hợp đặc thù.

Quy định về mời, bảo lãnh người nước ngoài cũng được mở rộng theo hướng phù hợp hơn với quan hệ gia đình. Bên cạnh các trường hợp đã được pháp luật quy định, công dân Việt Nam thường trú ở trong nước là ông, bà được mời, bảo lãnh cháu nội, cháu ngoại là người nước ngoài vào Việt Nam thăm. Quy định mới góp phần tạo thuận lợi cho việc đoàn tụ, thăm thân giữa các gia đình có thành viên mang quốc tịch khác nhau.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, giảm giấy tờ trong giải quyết thủ tục xuất nhập cảnh

Một điểm mới có ý nghĩa trực tiếp đối với người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý là việc Luật bổ sung Điều 6a về khai thác và sử dụng thông tin trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành để giải quyết thủ tục hành chính.

Theo đó, đối với giấy tờ, thông tin thuộc thành phần hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh và cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành mà cơ quan có thẩm quyền có thể khai thác, sử dụng được thì không yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân phải nộp lại các giấy tờ, thông tin đó. Đây là bước chuyển quan trọng từ phương thức quản lý dựa nhiều vào hồ sơ giấy sang quản lý dựa trên dữ liệu, góp phần giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính.

Luật cũng mở rộng phương thức thực hiện thủ tục mời, bảo lãnh người nước ngoài. Cơ quan, tổ chức, cá nhân mời, bảo lãnh có thể trực tiếp gửi văn bản đề nghị cấp thị thực tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh; đồng thời, trong các trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định, có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích hoặc trên môi trường điện tử.

Đối với thủ tục đề nghị cấp thị thực điện tử của cơ quan, tổ chức, Luật quy định việc sử dụng tài khoản định danh điện tử, chữ ký điện tử, Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Trang thông tin cấp thị thực điện tử để gửi hồ sơ, nộp phí và nhận kết quả. Cách thức này vừa tạo thuận lợi cho cơ quan, tổ chức mời, bảo lãnh, vừa góp phần tăng tính minh bạch, khả năng kiểm tra, xác thực thông tin trong quá trình giải quyết thủ tục.

Cùng với đó, Luật bãi bỏ khoản 6 và khoản 7 Điều 16 của Luật hiện hành, qua đó loại bỏ các quy định không còn phù hợp trong quy trình đề nghị cấp thị thực. Trong đó có quy định về thanh toán cước phí thực hiện việc thông báo cấp thị thực, phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa phương thức trao đổi thông tin và cắt giảm chi phí thủ tục hành chính.

Cập nhật quy định phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới

Luật số 118/2025/QH15 đồng thời sửa đổi nhiều tên gọi của cơ quan, tổ chức và đơn vị hành chính nhằm bảo đảm thống nhất với việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Đối với công tác quản lý người nước ngoài tại địa phương, Luật quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo cơ quan chuyên môn phối hợp thực hiện việc quản lý cư trú của người nước ngoài ở địa phương.

Luật cũng bổ sung nội dung liên quan đến cấp, sử dụng tài khoản định danh điện tử cho người nước ngoài; đồng thời tạo cơ sở cho việc người nước ngoài thực hiện thủ tục nhập cảnh, xuất cảnh qua Cổng kiểm soát tự động. Những quy định này tiếp tục thúc đẩy ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử vào quản lý xuất nhập cảnh, tạo nền tảng cho việc cung cấp ngày càng nhiều dịch vụ công trực tuyến, tự động và thuận tiện hơn.

Có thể thấy, những sửa đổi, bổ sung lần này vừa hướng tới tạo thuận lợi cho người nước ngoài nhập cảnh, cư trú, làm việc tại Việt Nam, nhất là các nhóm nhân lực chất lượng cao và đối tượng được ưu đãi, vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước thông qua chuyển đổi số, kết nối và khai thác dữ liệu. Việc giảm giấy tờ, mở rộng hình thức thực hiện thủ tục trực tuyến, hoàn thiện chính sách thị thực và cập nhật mô hình tổ chức quản lý góp phần xây dựng môi trường nhập cảnh, cư trú ngày càng thuận lợi, minh bạch, hiện đại, đồng thời bảo đảm chặt chẽ các yêu cầu về quốc phòng, an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.