Phát huy giá trị văn hoá Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Các đồng chí: Thượng tướng, TS Lê Quốc Hùng, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an, Trưởng Ban Chỉ đạo; PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, thành viên Ban Chỉ đạo; PGS.TS Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, thành viên Ban Chỉ đạo; Trung tướng, PGS.TS Phan Xuân Tuy, Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân (CAND), thành viên Ban Chỉ đạo, chủ trì điều hành Hội thảo.

Dự Hội thảo có lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đông đảo các chuyên gia, các nhà khoa học trong lĩnh vực văn hóa, kinh tế, chính trị, các cán bộ nghiên cứu, giảng viên các Học viện, trường CAND.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng khẳng định, Hội thảo nhằm làm rõ những quan điểm, mục tiêu, định hướng mới về phát triển văn hóa trong văn kiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam; Nghị quyết số 30 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80; Kết luận số 18 Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số”, trọng tâm là định hình tư duy mới về hoàn thiện thể chế văn hóa và siết chặt kỷ luật thực thi nhằm khơi thông nguồn lực nội sinh trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Hội thảo đồng thời tạo diễn đàn khoa học giữa các cơ quan hoạch định, tổ chức thi hành chính sách, pháp luật với các chuyên gia, nhà khoa học và người làm công tác thực tiễn nhằm nhận diện những điểm nghẽn về thể chế, chính sách; khó khăn, thách thức trong chấp hành kỷ luật thực thi; đúc kết bài học kinh nghiệm để chuyển hóa toàn diện giá trị văn hóa thành sức mạnh nội sinh phát triển đất nước.

Hội thảo cũng sẽ góp phần cung cấp luận cứ khoa học để đề xuất các giải pháp hiệu quả, khả thi nhằm thể chế hóa các nghị quyết, chủ trương của Đảng, hoàn thiện đồng bộ thể chế văn hóa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật về văn hóa.

Phát triển văn hóa và bảo vệ Tổ quốc là hai mặt của một quá trình thống nhất

Theo đề dẫn Hội thảo, Ban Tổ chức khẳng định: Phát triển văn hóa và bảo vệ Tổ quốc là hai mặt của một quá trình thống nhất. Một nền văn hóa chỉ có thể phát triển trong một môi trường hòa bình, ổn định, an toàn, kỷ cương. Ngược lại, một xã hội có nền tảng văn hóa vững chắc, có niềm tin và đồng thuận xã hội sẽ tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, lực lượng vũ trang nhân dân không chỉ là lực lượng bảo vệ Tổ quốc, mà còn là chủ thể quan trọng bảo vệ môi trường văn hóa và những giá trị làm nên sức mạnh của dân tộc.

Với vai trò nòng cốt, xung kích trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, lực lượng CAND luôn tiên phong, gương mẫu đi đầu trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nhiệm vụ chính trị trọng tâm của đất nước.

Trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo của Đảng, văn hóa CAND mà cốt lõi là văn hóa chính trị, đã không ngừng phát triển, trở thành một bộ phận quan trọng trong nền văn hóa cách mạng, văn hóa dân tộc Việt Nam. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, xây dựng và phát triển văn hóa CAND là đòi hỏi có tính cấp thiết, tạo nền tảng để xây dựng lực lượng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, “Kỷ luật nhất”, “Trung thành nhất”, “Gần dân nhất”, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Khi không gian văn hóa ngày càng mở rộng trên môi trường số, yêu cầu bảo đảm an ninh văn hóa cũng đặt ra những vấn đề mới. An ninh văn hóa không chỉ là bảo vệ di sản và bản sắc; mà còn gắn với bảo vệ an ninh con người, an ninh mạng, an ninh dữ liệu, tài sản trí tuệ và môi trường văn hóa lành mạnh; chủ động phòng ngừa, đấu tranh với những hành vi xâm hại lợi ích quốc gia, cộng đồng và các giá trị nền tảng của xã hội. Do đó, bảo vệ an ninh, trật tự là tạo lập môi trường cho văn hóa phát triển; bảo vệ những giá trị văn hóa là góp phần bảo vệ nền tảng tinh thần của xã hội và củng cố thế trận lòng dân, góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi, luận giải rõ hơn về hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị con người Việt Nam trong thời đại mới; những quan điểm mới, đột phá về phát triển, phát huy giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Nhận thức sâu sắc thêm mối quan hệ khăng khít giữa phát triển văn hóa với bảo vệ an ninh quốc gia; trong đó phát huy giá trị văn hoá - con người chính là tăng cường sức mạnh quốc gia, tăng cường bảo vệ an ninh, an ninh văn hóa.

Hội thảo cũng phân tích, nhận diện thực trạng và những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ về chính sách, thể chế, kỷ luật thực thi để khơi thông nguồn lực và phát huy giá trị văn hóa gắn với bảo đảm an ninh văn hóa. Đề xuất hoàn thiện chính sách, tạo dựng không gian mới cho phát triển văn hóa; xây dựng và thực hành kỷ luật thực thi, phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đổi mới tư duy, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh

Mở đầu phiên tham luận, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã phân tích, nêu rõ những quan điểm mới của Đảng về phát triển văn hoá, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới, thể hiện tại Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết của Trung ương, của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, điểm đáng chú ý trong tư duy phát triển hiện nay là văn hóa không chỉ được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn phải thực sự trở thành trụ cột, động lực phát triển đất nước, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy quản trị quốc gia theo hướng văn minh, hiện đại.

Những quan điểm mới của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới là kết quả của quá trình kế thừa, bổ sung và phát triển tư duy lý luận về văn hóa trong gần một thế kỷ lãnh đạo cách mạng. Điểm mới không nằm ở việc thay thế những giá trị đã được khẳng định, mà ở việc đặt văn hóa và con người vào một cấu trúc phát triển rộng hơn, năng động hơn và gắn trực tiếp hơn với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hội nhập.

Tham luận tại Hội thảo, Thiếu tướng, TS Phạm Kim Đĩnh, Cục trưởng Cục Công tác chính trị Bộ Công an tập trung làm rõ một số nội dung trọng tâm về xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh - tiền đề bảo vệ an ninh con người từ góc độ trách nhiệm và thực tiễn công tác, chiến đấu của lực lượng CAND.

Theo Cục trưởng Phạm Kim Đĩnh, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ bên cạnh mặt thuận lợi cũng mang đến nhiều nguy cơ tác động đến môi trường văn hóa, ảnh hưởng đến an ninh con người, an ninh xã hội.

Trong bối cảnh đó, lực lượng CAND tiếp tục quán triệt thực hiện Chỉ thị số 07 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới, thực hiện hiệu quả phong trào thi đua “Ba nhất”, Chương trình hành động số 09, hoàn thiện và triển khai Đề án phát triển văn hóa CAND và các nhiệm vụ được giao trong Chương trình mục tiêu quốc gia; góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh để bảo đảm an ninh con người, an ninh xã hội theo đúng các mục tiêu chiến lược mà Đảng, Nhà nước ta đã xác định.

Để thực hiện được các mục tiêu, yêu cầu đó, Thiếu tướng Phạm Kim Đĩnh đề nghị Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội quan tâm nghiên cứu, kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật và giám sát việc thực hiện chính sách về xây dựng môi trường văn hóa, bảo vệ con người. Các ngành, chính quyền cơ sở, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cần xác định rõ đầu mối tiếp nhận, đơn vị chủ trì, trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ và cơ chế theo dõi kết quả. Cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp tạo điều kiện để người dân tham gia xây dựng, thực hành và giám sát chuẩn mực văn hóa. Nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp cũng như mỗi gia đình đồng hành cùng lực lượng CAND trên nền tảng văn hóa xã hội bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội nói chung, đặc biệt là an ninh con người, an ninh xã hội.

Phân tích sâu sắc những yếu tố tác động đến sự phát triển của văn hóa con người Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới, Trung tướng, GS.TS Trần Vi Dân, nguyên Cục trưởng Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an, thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an cho rằng, để phát triển của văn hóa và con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới bám sát theo đúng định hướng chính trị của Đảng, góp phần quyết định thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược phát triển đất nước, cần thực hiện tốt bốn nhóm nội dung trọng tâm, bao gồm: Đổi mới căn bản thể chế, chính sách và phương thức quản lý văn hóa hoàn thiện đồng bộ hành lang pháp lý văn hóa; Phát triển toàn diện con người Việt Nam và bảo vệ an ninh văn hoá; Đề cao văn hoá trong chính trị, kinh tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; Phát huy mối quan hệ giữa phát triển văn hoá, kinh tế du lịch, công nghiệp văn hoá và hợp tác quốc tế.

Làm rõ các yêu cầu và đề xuất nhiều giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh văn hoá trong bối cảnh mới, trong tham luận tại Hội thảo, Trung tướng, PGS.TS Trịnh Ngọc Quyên, Giám đốc Học viện An ninh nhân khẳng định: “An ninh văn hóa chỉ bền vững khi được đặt trên nền tảng lòng dân, sự tham gia tự giác của cộng đồng và khả năng tự bảo vệ của mỗi chủ thể trên lĩnh vực văn hóa”.

Thời gian tới, cần đẩy mạnh xây dựng thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người và chủ quyền văn hóa số; gắn nhiệm vụ bảo đảm an ninh văn hóa với thế trận an ninh nhân dân, thế trận quốc phòng toàn dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng, củng cố phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trên lĩnh vực văn hóa xuất phát từ quan điểm bảo vệ an ninh quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, qua phong trào góp phần huy động sức mạnh của quần chúng nhân dân, tạo đồng thuận xã hội, xây dựng ý thức chấp hành pháp luật và khả năng phòng ngừa từ cơ sở trong bảo đảm an ninh văn hóa.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân TP Huế Trần Hữu Thuỳ Giang chia sẻ nhiều kinh nghiệm quý từ thực tế của TP Huế trong đảm bảo chính sách và nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa tại địa phương thời gian qua, đồng thời đề xuất giải pháp, trong đó có kiến nghị sớm ban hành đề án lượng hóa giá trị kinh tế văn hóa tổng thể di sản, để Huế và các địa phương được tháo gỡ các điểm nghẽn, thuận lợi hơn trong việc khai thác giá trị của di sản.

Đồng quan điểm trên, TS Nguyễn Thị Phương Thúy, Bí thư Đảng uỷ Xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An cũng đề xuất, bên cạnh chọn đúng lĩnh vực lợi thế dựa trên tài nguyên để phát triển công nghiệp văn hoá, cần ưu tiên phát triển con người và doanh nghiệp sáng tạo; tạo lập thị trường sở hữu trí tuệ và hạ tầng số; đảm bảo an ninh văn hóa và coi đây là cấu phần của phát triển công nghiệp văn hóa…

Đưa văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Phát biểu tổng kết Hội thảo, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng đánh giá cao tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm của các nhà quản lý, các nhà khoa học, chuyên gia uy tín hàng đầu trong lĩnh vực văn hóa và an ninh quốc gia để Hội thảo hoàn thành nội dung, chương trình đề ra.

Thay mặt Ban Tổ chức, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng tổng kết và nhấn mạnh 5 định hướng chỉ đạo, cũng là 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm được thống nhất cao tại hội thảo hôm nay nhằm đưa văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Hội thảo đã thống nhất về nhận thức và làm sâu sắc hơn nữa hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị chuẩn mực con người Việt Nam trong giai đoạn mới, kỷ nguyên mới, giai đoạn phát triển đột phá, thực hiện hai mục tiêu 100 năm. Đây là nhiệm vụ căn cốt, nền tảng.

“Chúng ta cần tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa và đưa các giá trị đã lựa chọn chuẩn xác của hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam vào đời sống thực tiễn. Khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; đúc kết và phát huy những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam, biến giá trị văn hóa, nguồn vốn con người thành nguồn lực nội sinh, thành động lực mạnh mẽ để giải quyết mọi thách thức toàn cầu và khu vực, đáp ứng nhu cầu phát triển của kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi hai mục tiêu một trăm năm của Đảng, Nhà nước”, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng nhấn mạnh.

Hội thảo đã thảo luận và đi đến thống nhất nhận diện rõ hơn về mối quan hệ biện chứng giữa văn hoá với con người, giữa phát triển văn hóa với hoàn thiện nhân cách, giữa phát triển văn hóa với phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ an ninh quốc gia. Văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh con người Việt Nam. Phát huy giá trị văn hóa - con người chính là tăng cường sức mạnh quốc gia, tăng cường bảo vệ an ninh tư tưởng văn hóa, an ninh chính trị và chủ quyền quốc gia.

“Trong Kỷ yếu Hội thảo và tại Hội thảo, các đại biểu, nhà khoa học đã kiến nghị các giải pháp hoàn thiện thể chế, chính sách và các giải pháp khơi thông nguồn lực, mở đường cho văn hóa phát triển. Hội thảo thống nhất, muốn văn hóa phục hưng thì thể chế phải ngày càng hợp lý hơn; đội ngũ cán bộ các cấp ngày càng thể hiện là những con người thật sự có đức, có tài, không ngừng tự đổi mới, ngang tầm nhiệm vụ. Điều đó đòi hỏi cần khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành mới các luật, văn bản dưới luật có liên quan đến giá trị văn hóa và hoạt động văn hóa theo hướng hiện đại, hội nhập. Xóa bỏ tư duy không quản được thì cấm trong phát triển văn hóa, đồng thời khắc phục xu hướng thương mại hóa tầm thường, khơi thông các nguồn lực xã hội, đẩy mạnh hợp tác công tư (PPP) trong phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo”, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng nêu rõ.

Cũng theo đồng chí Thứ trưởng, Hội thảo thống nhất các giải pháp xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế với tinh thần phát huy mạnh mẽ năng lực nội sinh đồng thời tiếp thu sâu sắc tinh hoa văn hoá nhân loại. Trong đó, cần hoàn thiện vị trí tiên phong, gương mẫu của văn hóa chính trị Việt Nam, trọng tâm là xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa công quyền, thực sự học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh. Nâng tầm nhân cách đội ngũ cán bộ quản lý, loại bỏ tư tưởng cá nhân chủ nghĩa, đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực, xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Điều này một lần nữa đòi hỏi văn hóa phải thấm sâu vào hoạt động kinh tế, trở thành sản phẩm đầu ra của tăng trưởng kinh tế, xây dựng doanh nghiệp, phát triển doanh nhân với những giá trị trở thành nguyên tắc hoạt động của đội ngũ quản lý và doanh nhân, cũng như của người lao động - thượng tôn pháp luật, tôn trọng chữ tín, trách nhiệm xã hội và cạnh tranh lành mạnh, biến thương hiệu quốc gia thành thương hiệu văn hóa.

“Chúng ta cần đề xuất những thể chế, chính sách kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ việc thực hiện các nghị quyết, chiến lược phát triển văn hóa. Thiết lập kỷ cương, kỷ luật nghiêm minh trong quản lý văn hóa từ Trung ương đến địa phương; cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu; kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm, buông lỏng quản lý, làm tổn hại đến thuần phong mỹ tục và lợi ích văn hóa quốc gia. Thước đo của sự phát triển văn hoá trước hết là sự hài lòng của người dân khi các quyết sách của Đảng và Nhà nước được thực thi có hiệu quả trong đời sống xã hội”, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng nhấn mạnh.

Thứ trưởng Lê Quốc Hùng cũng đề nghị những kết quả, đề xuất tại Hội thảo cần được Ban Tổ chức tổng hợp đầy đủ, xây dựng thành Báo cáo kiến nghị chính sách báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan chức năng để kịp thời thể chế hóa thành các chủ trương, quyết sách lớn. Cùng với đó, các cơ quan chức năng của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, các đơn vị chức năng của Bộ Công an và các bộ, ban, ngành Trung ương, địa phương trên cơ sở nhiệm vụ chính trị được giao cần xây dựng kế hoạch và biện pháp để sáng suốt chuyển hóa những ý kiến, những quan điểm khoa học vào công tác thực tiễn, thực sự biến giá trị văn hóa thành động lực trong mọi hoạt động, góp phần hoàn thành thắng lợi các mục tiêu mà Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã đề ra.