Tái hòa nhập cộng đồng - giải pháp phòng ngừa tội phạm hiệu quả

Sau sáp nhập, tỉnh Vĩnh Long có tổng diện tích tự nhiên gần 6.300 km, với quy mô dân số hơn 4,2 triệu người. Với sự nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân, thời gian qua tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh có những bước phát triển mạnh mẽ; hoạt động thu hút đầu tư đạt kết quả cao, tình hình an ninh trật tự được giữ vững ổn định. Bên cạnh vẫn còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp có thể ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự và công tác phòng, chống tội phạm. Theo báo cáo, hiện nay toàn tỉnh đang quản lý 8.242 người chấp hành xong án phạt tù gồm người được đặc xá, người được tha tù về cư trú tại địa phương. 

* Nghị định số 49 và Quyết định số 22 - “Điểm tựa” cho người lầm lỗi

Từ năm 2020 đến nay, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách quan trọng liên quan đến công tác tái hòa nhập cộng đồng, đáng chú ý là Nghị định số 49/2020/NĐ-CP ngày 17/4/2020 quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự về tái hòa nhập cộng đồng (gọi tắt là Nghị định số 49) và Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg ngày 17/8/2023 về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù (gọi tắt là Quyết định số 22). Các chính sách này đã trở thành điểm tựa quan trọng đối với những người lầm lỗi, thể hiện đậm nét tính nhân văn sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với những trường hợp chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương. 

Thực hiện Nghị định số 49 và Quyết định số 22, Ủy ban nhân dân các tỉnh trước sáp nhập đã chỉ đạo các sở, ban, ngành tỉnh, đoàn thể và Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện, nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong triển khai thực hiện các biện pháp hỗ trợ, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng; quá trình thực hiện bảo đảm nghiêm túc, hiệu quả giúp người chấp hành xong án phạt tù ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. 

Với vai trò nòng cốt, thời gian qua lực lượng Công an từ tỉnh đến cơ sở đã phối hợp chặt chẽ các ngành chức năng và địa phương tổ chức tuyên truyền với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, gắn với thực hiện tốt công tác cảm hóa, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù về cư trú; phối hợp tuyên truyền các mô hình, điển hình về tái hòa nhập cộng đồng, gương hoàn lương tiêu biểu và người có thành tích giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng; vận động Nhân dân xóa bỏ định kiến, kỳ thị, hỗ trợ, giúp đỡ, tạo điều kiện cho người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng.  Đồng thời, Công an cơ sở thường xuyên gặp gỡ, nắm tình hình tâm tư, nguyện vọng, hoàn cảnh, khó khăn, vướng mắc, có kế hoạch, biện pháp quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ, động viên đối với từng người chấp hành xong án phạt tù; tham mưu, phối hợp với các ngành chức năng tạo điều kiện thuận lợi để họ ổn định cuộc sống. Đã lập 1.573 hồ sơ, báo cáo đề nghị Tòa án ra quyết định xóa án tích các trường hợp tiến bộ, đủ điều kiện xóa án tích.

Từ ngày 01/3/2025, lực lượng Công an tỉnh đã làm thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp cho hơn 200 người chấp hành xong án phạt tù về địa phương. 

Bên cạnh đó, đã phối hợp thực hiện chính sách trợ giúp, hỗ trợ dạy nghề, cho vay vốn tạo việc làm; tổ chức các phiên tư vấn, giới thiệu việc làm cho người chấp hành xong án phạt tù về địa phương. Khuyến khích, vận động các cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị, tổ chức cá nhân tiếp nhận người chấp hành xong án phạt tù vào làm việc. Đặc biệt, Công an cơ sở đã rà soát, tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương phối hợp chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội đã tạo điều kiện cho 753 người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn với số tiền hơn 42 tỷ đồng để mở rộng sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống cho bản thân và gia đình. 

Công tác xây dựng, củng cố, nhân rộng mô hình tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù bảo đảm hiệu quả, thiết thực. Qua đó, đã xuất hiện nhiều mô hình hay, hiệu quả, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, phòng ngừa, hạn chế tình trạng tái phạm tội và vi phạm pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành của đối tượng và Nhân dân. Từ năm 2020 đến năm 2025, toàn tỉnh có 376 mô hình tái hòa nhập cộng đồng, sau khi sáp nhập đã củng cố, duy trì thực hiện 124 mô hình. 

* Công an cơ sở  - “Cầu nối” thực hiện Quyết định số 22

Cho vay ưu đãi, tạo điều kiện cho người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, Quyết định số 22 của Thủ tướng Chính phủ rất phù hợp với thực tiễn cuộc sống, tạo được sự đồng thuận trong Nhân dân. Thời gian qua, lực lượng Công an cấp xã đã cụ thể hóa, tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo triển khai thực hiện kịp thời hiệu quả, thật sự trở cầu nối quan trọng giữa người chấp hành xong án phạt tù với chính quyền địa phương.

Tại xã Mỹ Thuận, tỉnh Vĩnh Long, lực lượng Công an xã đã và đang đóng vai trò nòng cốt trong việc kết nối, cảm hóa, giúp đỡ người lầm lỗi tái hòa nhập cộng đồng; đồng hành, lắng nghe, thấu hiểu và mở đường cho hành trình làm lại của những người từng sa ngã. Thực hiện Quyết định số 22, Công an xã Mỹ Thuận đã tham mưu Ủy ban nhân dân xã thành lập Tổ cảm hóa, giáo dục, giúp đỡ người hoàn lương, xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, phân công nhiệm vụ rõ ràng. Đồng thời, chủ động phối hợp với các tổ chức chính trị, xã hội khảo sát nhu cầu, lập danh sách, đề nghị Ngân hàng Chính sách xã hội thẩm định và giải ngân vốn vay sản xuất, học nghề cho những người thực sự có quyết tâm vươn lên. Đến nay, có 08 người chấp hành xong án phạt tù được vay tổng cộng 690 triệu đồng, nhờ sự ủy thác và hỗ trợ của các hội đoàn thể. 

Bên cạnh việc rà soát, xem xét đề nghị hỗ trợ vốn vay, lực lượng Công an còn tích cực vận động, khuyến khích các cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp trên địa bàn tạo điều kiện, tiếp nhận những người lầm lỗi, các trường hợp chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương vào làm việc, đào tạo nghề. Qua đó, nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh đã đồng hành, giúp sức cùng lực lượng Công an. Tiêu biểu là Cơ sở xã hội Ánh Hồng do ông Kiều Thanh Tâm làm chủ, tại phường An Hội, thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre (nay là phường An Hội, tỉnh Vĩnh Long). Hơn 10 năm qua, ông Tâm đã nhận hơn 100 người đã từng lầm lỗi vào làm việc và dạy nghề. Theo ông Tâm, những người bước ra từ cơ sở của ông 99% đã thật sự hoàn lương, tạo dựng được cơ sở riêng hoặc có việc làm ổn định. Khi biết được Chính phủ có chính sách hỗ trợ, ông Tâm đã tính đến việc vay vốn để mở rộng cơ sở với mong muốn sẽ giúp thêm nhiều người lầm lỗi tìm lại cuộc đời, trở thành công dân tốt, sống có ích cho gia đình và xã hội. 

Qua 05 năm triển khai Nghị định số 49 và 02 năm thực hiện Quyết định số 22, công tác tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, tạo được sự đồng thuận cao trong Nhân dân; trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương, các cơ quan, doanh nghiệp đã chuyển biến tích cực. Tỷ lệ người chấp hành xong án phạt tù vi phạm pháp luật, tái phạm tội được kéo giảm hàng năm, phòng ngừa, kiềm chế sự gia tăng tội phạm, góp phần phát triển kinh tế, xã hội và bảo đảm ổn định tình hình an ninh trật tự tại địa phương.