Thúc đẩy trách nhiệm nền tảng trong bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trên không gian mạng

Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động của chiến dịch “Không Một Mình”, hướng đến mục tiêu xây dựng không gian đối thoại đa chiều nhằm cụ thể hóa tinh thần của Công ước Hà Nội, bảo vệ người yếu thế, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên trước những nguy cơ ngày càng phức tạp của tội phạm mạng.

 

Thách thức toàn cầu và trách nhiệm chung

Trong bối cảnh Internet và mạng xã hội trở thành một phần tất yếu của đời sống, trẻ em và thanh thiếu niên đang đối mặt với nhiều nguy cơ mới. Theo số liệu từ Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, trong năm 2024, Việt Nam ghi nhận 381 vụ xâm hại trẻ em qua mạng, phần lớn liên quan đến hành vi dụ dỗ, thao túng, tống tiền hoặc buôn bán người qua nền tảng trực tuyến. Trong khi đó, báo cáo quốc tế của NCMEC (Hoa Kỳ, 2024) cho biết số lượng nội dung xâm hại trẻ em được tạo bởi AI đã tăng 1.325% so với năm 2023, minh chứng rõ ràng cho việc công nghệ đang bị lợi dụng làm công cụ phạm tội.

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức phức tạp trong bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Tội phạm mạng hiện khai thác triệt để tính ẩn danh của môi trường số để tìm kiếm, thao túng và khai thác nạn nhân là trẻ em và thanh thiếu niên. Thực tế này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các cơ quan và nền tảng trực tuyến.

Theo đại diện Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, trong những năm qua, Việt Nam đã hành động mạnh mẽ để bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trước các nguy cơ xâm hại trên môi trường mạng. Về chính sách, pháp luật: Việt Nam đã ban hành và từng bước hoàn thiện nhiều văn bản quan trọng như Luật Trẻ em (2016), Luật An ninh mạng (2018), Chiến lược quốc gia bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng giai đoạn 2021 - 2025, cùng với các nghị định, thông tư liên ngành nhằm tăng cường công tác phát hiện, xử lý tội phạm sử dụng công nghệ cao. 

Bộ Công an và các cơ quan bảo vệ pháp luật đã phối hợp triển khai nhiều chuyên án lớn, bóc gỡ đường dây phạm tội, giải cứu nạn nhân, đồng thời xử lý các vụ việc xâm hại trẻ em trên không gian mạng.

Về hạ tầng kỹ thuật, Việt Nam đã xây dựng và vận hành Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em - 111; lập bộ phận chuyên trách về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng tại Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao tạo nền tảng tiếp nhận, phản ánh và xử lý thông tin liên quan đến trẻ em trên không gian mạng.

Về hợp tác, Việt Nam duy trì quan hệ hợp tác hiệu quả với các nền tảng xuyên biên giới cùng nhiều tổ chức quốc tế. Các hoạt động này tập trung vào hợp tác truyền thông nâng cao nhận thức, kỹ năng cho trẻ em và phụ huynh và hỗ trợ ngăn chặn, xử lý vụ việc liên quan đến tội phạm mạng xâm hại trẻ em.

Tuy nhiên thực tế, nhiều khoảng trống vẫn tồn tại, đặc biệt ở khâu chia sẻ dữ liệu, minh bạch nội dung và sự tương thích giữa quy định pháp luật trong nước với chính sách của các nền tảng xuyên biên giới...

“Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không thể là nhiệm vụ của riêng cơ quan quản lý hay nền tảng công nghệ. Đó là trách nhiệm chung của tất cả các bên” - đại diện Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao nhấn mạnh.

Tại buổi đối thoại, Bà Michaela Bauer, Phó Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “bảo vệ đi cùng với trao quyền”, giúp trẻ em không chỉ an toàn mà còn có năng lực số để tự bảo vệ mình. UNICEF cũng khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong việc phổ biến Công ước Hà Nội, đưa nội dung bảo vệ trẻ em trên không gian mạng vào từng trường học, từng chương trình giáo dục kỹ năng số.

Về phía đại diện Meta - ông Rob Abrams, Trưởng ban Hợp tác Thực thi pháp luật Khu vực Châu Á Thái Bình Dương tập đoàn Meta cho biết, nền tảng tiếp cận vấn đề an toàn cho thanh thiếu niên theo ba hướng: phòng ngừa, kiểm soát và ứng phó sự cố. Meta áp dụng tiêu chuẩn bảo mật nghiêm ngặt, công nghệ phát hiện sớm hành vi bất thường, cùng các công cụ chặn và báo cáo giúp người dùng tự bảo vệ.

Bên cạnh đó, một số sáng kiến tiêu biểu đã được giới thiệu gồm tài khoản riêng tư cho thanh thiếu niên, tự động hạn chế nội dung nhạy cảm và giới hạn tương tác nhằm giảm rủi ro trực tuyến. Meta cũng khẳng định ủng hộ mục tiêu của Công ước Hà Nội, cam kết minh bạch chính sách, hợp tác với cơ quan chức năng và tiếp tục mở rộng chương trình giáo dục kỹ năng số cho người trẻ Việt Nam...