Từ “hiểu luật” đến chủ động bảo vệ an ninh mạng

Trong chuyển đổi số, dữ liệu cá nhân và hệ thống thông tin trực tiếp phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, cung cấp dịch vụ công và các hoạt động kinh tế - xã hội. Cùng với yêu cầu tuân thủ pháp luật, vấn đề đặt ra là cán bộ phải biết nhận diện nguy cơ, xử lý rủi ro ngay tại nơi dữ liệu và hệ thống được quản lý, vận hành.

Đó cũng là điểm đáng chú ý trong chương trình tập huấn, diễn tập bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2026 của tỉnh: Cập nhật pháp luật gắn với huấn luyện kỹ năng và thực hành tình huống. Đợt 1 diễn ra từ ngày 8 - 11/9, với 36 đội, 320 thành viên; ngày 10/9, các đội thực hành trên môi trường mô phỏng, thi Capture The Flag (CTF).

Điểm đáng nói không nằm ở quy mô, mà ở cách đưa những yêu cầu trong văn bản, quy trình thành tình huống để cán bộ trực tiếp xử lý. Trên môi trường mô phỏng độc lập, các đội phải nhận diện nguy cơ, phân tích dấu hiệu bất thường, xử lý tình huống, đánh giá khả năng phối hợp; qua đó nhận diện những điểm còn thiếu trong kỹ năng, quy trình ứng phó mà không tác động đến hệ thống dữ liệu thật.

Ông Nguyễn Thành Đô - Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Lâm Viên - Đà Lạt cho rằng: Giá trị thiết thực của chương trình là giúp lực lượng ở cơ sở nắm bắt yêu cầu mới để áp dụng vào công việc. Theo ông, hạ tầng phải đi cùng con người: hệ thống mạng LAN, tường lửa nhiều lớp tạo nền tảng, nhưng người vận hành vẫn phải hiểu dữ liệu, nhận diện dấu hiệu bất thường và biết cách xử lý.

Từ việc bảo vệ hệ thống, yêu cầu còn nằm ở cách mỗi cán bộ tiếp nhận, xử lý và sử dụng thông tin trong môi trường số. Bà Hồ Thị Mỹ Hằng - Phó Chánh Văn phòng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho rằng, tin giả trong lĩnh vực du lịch có thể gây ảnh hưởng lớn. Nắm vững Luật An ninh mạng giúp cán bộ phối hợp xác minh, xử lý thông tin xấu độc, đồng thời nâng cao ý thức, trách nhiệm trong ứng xử trên không gian mạng.

Thực tế đó cho thấy bảo đảm an ninh mạng không thể chỉ là phần việc của lực lượng chuyên trách. Từ quản lý dữ liệu, vận hành hệ thống đến tiếp nhận, xử lý thông tin, mỗi khâu đều có thể phát sinh rủi ro, nhưng cũng là nơi có thể phát hiện, ngăn chặn từ sớm. Vì vậy, kiến thức sau tập huấn cần được chuyển thành quy trình, kỹ năng và trách nhiệm cụ thể.

Tại Lễ khai mạc chương trình tập huấn, diễn tập bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2026, đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, Trưởng Tiểu ban Chỉ đạo An ninh mạng tỉnh nêu rõ, trong tiến trình chuyển đổi số, không gian mạng ngày càng trở thành môi trường chiến lược; dữ liệu, hệ thống thông tin và hạ tầng số là nguồn lực quan trọng, đồng thời đối mặt với nhiều nguy cơ, thách thức. Lâm Đồng cần chuyển mạnh từ tư duy “ứng phó bị động” sang “chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa”.

Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng yêu cầu, công tác bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân phải được thực hiện thường xuyên, đồng bộ, thực chất; gắn trách nhiệm người đứng đầu với cán bộ trực tiếp tham mưu, quản lý, vận hành hệ thống. Sau tập huấn, từng cơ quan, đơn vị cần rà soát việc xử lý dữ liệu cá nhân, quản lý hệ thống thông tin, phân công rõ đầu mối, hoàn thiện quy trình, củng cố phương án ứng cứu, sao lưu và khôi phục dữ liệu. Khi kiến thức được chuyển thành khả năng xử lý cụ thể, “hiểu luật” mới trở thành sự sẵn sàng trước sự cố. “Bảo đảm an ninh mạng không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, của từng cơ quan, đơn vị, địa phương và mỗi cán bộ, đảng viên.”