Vượt núi, băng rừng đưa tiện ích số đến với người dân nơi vùng phên giậu tỉnh Nghệ An

Nép mình giữa lưng chừng núi, bản Khe Linh có vỏn vẹn 36 hộ dân, đều là đồng bào Khơ Mú. Bản giáp với xã Pha Ven, huyện Nọong Hét, tỉnh Xiêng Khoảng (Lào). Quanh năm, cuộc sống của bà con gắn với nương rẫy. Mùa nào thức nấy, hết lên rẫy trỉa ngô lại xuống nương trồng khoai, cuộc sống lặng lẽ trôi theo nhịp của núi rừng. Bản Khe Linh đã có điện lưới gần 05 năm nay, nhưng đến nay nơi đây vẫn là “vùng trắng” sóng điện thoại. Vì vậy, trước mỗi đợt vào bản kích hoạt tài khoản định danh điện tử, Công an xã Keng Đu đều kết nối già làng, trưởng bản và bên Văn hóa xã phát thông báo qua hệ thống loa truyền thanh để bà con biết thời gian, chủ động sắp xếp công việc.

Vừa đến nơi, cán bộ Công an xã phối hợp với lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở nhanh chóng tỏa đi các ngả để gọi bà con tập trung tại đầu bản. Không có sóng điện thoại, mọi người cùng nhau men theo con dốc dẫn lên quả đồi cao nhất. Chỉ ở đó, những chiếc điện thoại mới bắt được vài vạch tín hiệu chập chờn. Trên đỉnh đồi, mỗi cán bộ Công an xã tranh thủ từng khoảnh khắc sóng ổn định để thao tác kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2, hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng VNeID, thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến. 

Quá trình hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích số cũng gặp không ít gian nan. Nhiều người lớn tuổi không nói được tiếng phổ thông, cán bộ Công an phải kiên nhẫn giải thích, vừa hướng dẫn vừa nhờ già làng, trưởng bản hoặc người thân phiên dịch. Không ít hộ gia đình chưa có điện thoại thông minh, hoặc có điện thoại nhưng chưa từng sử dụng các ứng dụng số. Vì thế, từ việc tạo tài khoản, đăng nhập đến thực hiện các thao tác trên VNeID, cán bộ Công an đều phải cầm tay chỉ việc, hướng dẫn từng người, từng bước.

Được biết, Keng Đu là xã biên giới nằm ở miền Tây tỉnh Nghệ An, tiếp giáp nước bạn Lào, nơi hơn 90% dân số là đồng bào Khơ Mú. Trên diện tích gần 100 km², hơn 5.000 người dân sinh sống rải rác ở 09 bản, ở những triền núi cao và thung lũng heo hút. Từ trung tâm xã Mường Xén (huyện Kỳ Sơn trước đây) vào Keng Đu chỉ khoảng 80km, nhưng phải mất gần 2,5 giờ đồng hồ di chuyển. Con đường độc đạo uốn lượn men theo sườn núi, một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút. Dù phần lớn tuyến đường đã được trải nhựa, vẫn còn khoảng 3km đường đất. Mỗi khi mưa xuống, bùn đất nhão nhoẹt khiến xe nhiều lúc chỉ có thể dắt bộ; còn những ngày nắng, bụi đỏ phủ kín cả người lẫn xe. Sự cách trở của địa hình khiến mỗi chuyến công tác của cán bộ Công an xã đến với các bản đều thêm phần vất vả.

“Muốn tìm đúng thông tin về một người ở Keng Đu, nhiều khi không thể chỉ hỏi họ tên, quê quán...”, câu nói của Thiếu úy Chu Văn Chính, cán bộ Công an xã, khiến chúng tôi không khỏi ngạc nhiên. Bởi, họ tên, năm sinh, quê quán là những căn cứ đầu tiên để xác minh thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Thế nhưng ở xã biên giới Keng Đu - điều tưởng như hiển nhiên ấy lại không đúng. Thiếu úy Chu Văn Chính giải thích, theo phong tục của đồng bào Khơ Mú, người phụ nữ khi còn nhỏ mang tên cha mẹ đặt, đến khi lập gia đình, họ lại được gọi theo tên chồng hoặc tên của người con đầu lòng, không giống với tên trên giấy tờ tùy thân. Vì vậy, không ít lần người dân đến làm thủ tục hành chính, đọc họ tên mà cả bản vẫn gọi, nhưng cán bộ tra cứu trên hệ thống lại không tìm thấy.

“Những ngày đầu nhận công tác nơi miền biên viễn, tôi cứ nghĩ thông tin máy tính bị lỗi. Sau đó, được đồng đội hướng dẫn, giải thích thì tôi mới hiểu đó là nét văn hóa của bà con” - Thiếu úy Chu Văn Chính chia sẻ. Đó cũng là bài học đầu tiên của cậu sĩ quan trẻ vừa rời giảng đường đến với địa bàn biên giới. Đồng chí nhận ra rằng, kiến thức pháp luật và nghiệp vụ là điều kiện cần, nhưng để làm tốt công việc hơn nữa thì rất cần sự am hiểu phong tục, tập quán, tiếng nói và nếp sống của đồng bào nơi đây.

Trung tá Nguyễn Văn Trường, Trưởng Công an xã Keng Đu chia sẻ: “Chuyển đổi số ở địa bàn vùng biên còn rất nhiều khó khăn, nhưng chúng tôi xác định phải kiên trì, làm từng việc, từng người. Thời gian tới, Công an xã tiếp tục , bám bản, bám dân, rà soát trẻ dưới 14 tuổi chưa làm căn cước, những trường hợp, chưa kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức 2 hoặc còn gặp khó khăn trong sử dụng VNeID để hướng dẫn, hỗ trợ. Mục tiêu là để mọi người dân, dù ở bản xa, điều kiện còn thiếu thốn, đều được tiếp cận và thụ hưởng những tiện ích của chuyển đổi số”…