Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Điện Biên: 80 năm hành trình kết nối dữ liệu - Vận hành xã hội - Phục vụ Nhân dân

Nền móng của trật tự 

Lịch sử lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội là một phần không tách rời trong tiến trình xây dựng và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Ngay từ những năm đầu của chính quyền cách mạng, công tác quản lý dân cư, quản lý giấy tờ, kiểm soát trật tự xã hội đã được xác định là nền tảng của quản lý nhà nước về an ninh, trật tự. Tháng 01/1953, Ty Công an Lai Châu được thành lập, đánh dấu bước khởi đầu cho việc hình thành hệ thống quản lý hành chính về trật tự xã hội tại địa bàn Tây Bắc. Trong đó, Phòng Cảnh sát Quản lý trị an - tiền thân của lực lượng ngày nay từng bước đảm nhận vai trò nòng cốt.

Trong điều kiện chiến tranh, thiếu thốn đủ bề, những cuốn sổ hộ khẩu viết tay, những tập hồ sơ dân cư được lưu giữ cẩn trọng chính là “cơ sở dữ liệu” sơ khai. Mỗi thông tin được ghi chép không chỉ phục vụ quản lý, mà còn gắn với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc trong từng giai đoạn lịch sử.

Giai đoạn 1953 - 1982, lực lượng không ngừng lớn mạnh, bám sát cơ sở, vượt qua gian khổ, góp phần quan trọng vào thắng lợi trong kháng chiến và công cuộc xây dựng đất nước.

Sau năm 1982, cùng với tiến trình đổi mới, công tác quản lý hành chính từng bước được chuẩn hóa, hoàn thiện, gắn chặt hơn với yêu cầu quản trị xã hội hiện đại. Đặc biệt, từ ngày 01/01/2004, khi Công an tỉnh Điện Biên được thành lập trên cơ sở chia tách từ tỉnh Lai Châu (cũ), lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội tiếp tục được củng cố, kiện toàn, từng bước hiện đại hóa.

Đến nay, đơn vị có 06 đội nghiệp vụ với hơn 50 cán bộ, chiến sĩ, bảo đảm triển khai đồng bộ các mặt công tác trên địa bàn rộng lớn, phức tạp. Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo của Bộ Công an, cấp ủy, chính quyền các cấp và sự đùm bọc của Nhân dân, lực lượng luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Dữ liệu - Sức mạnh mới của quản trị

Nếu như trước đây, quản lý dân cư chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy, thì ngày nay, dữ liệu đã trở thành “hạ tầng mềm” quan trọng của quản trị quốc gia. Các lĩnh vực như quản lý cư trú, cấp giấy tờ tùy thân, quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện… tuy mang tính hành chính, nhưng lại giữ vai trò trục xương sống trong bảo đảm kỷ cương xã hội. Thượng tá Đinh Thanh Sơn, Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Điện Biên chia sẻ: “Quản lý tốt dân cư là cơ sở rất quan trọng để phục vụ công tác bảo đảm an ninh trật tự, nhất là ở địa bàn miền núi, biên giới”.

Bước ngoặt mang tính chiến lược đến từ Đề án 06 của Chính phủ, khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được xây dựng và vận hành thống nhất trên toàn quốc. Từ đây, quản lý dân cư không còn là những tập hồ sơ rời rạc, mà trở thành một hệ thống dữ liệu liên thông, phục vụ đa ngành, đa lĩnh vực. Tại Điện Biên, lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính đã triển khai đồng bộ việc thu thập, làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu dân cư; cấp căn cước công dân gắn chip; kích hoạt tài khoản định danh điện tử. Đến nay: 652.476 công dân của tỉnh được thu nhận hồ sơ căn cước đạt 100% đứng thứ 2 toàn quốc; 464.772 tài khoản định danh điện tử mức độ 2 đã được kích hoạt. Những con số ấy phản ánh một khối lượng công việc khổng lồ, đặc biệt trong điều kiện địa bàn miền núi, giao thông khó khăn, dân cư phân tán. 

“Chúng tôi tổ chức nhiều tổ cấp căn cước lưu động, đến tận bản làng. Có thời điểm làm việc 3 ca liên tục, xuyên đêm, không kể ngày nghỉ, với tinh thần hết việc chứ không hết giờ.” là chia sẻ của Trung tá Nguyễn Trọng Tạo trước đây công tác tại Đội Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an huyện Mường Nhé. Không ít cán bộ đã vượt hàng chục cây số đường rừng, ăn ở tại cơ sở nhiều ngày để hoàn thành nhiệm vụ. Chính từ những nỗ lực đó, chuyển đổi số đã đi vào đời sống một cách thực chất. 

Anh Lèng Văn Tỉnh, người dân xã Chà Tở nói: “Trước đây làm giấy tờ phải đi lại nhiều lần. Bây giờ có căn cước gắn chip, làm nhanh hơn, thuận tiện hơn rất nhiều.”

Dữ liệu, từ chỗ là công cụ quản lý, đang trở thành nguồn lực phục vụ phát triển, tạo nền tảng cho Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Giữ bình yên từ gốc

Chuyển đổi số không làm thay đổi bản chất của công tác quản lý hành chính, nhưng làm thay đổi phương thức và hiệu quả thực thi. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi của công tác này vẫn bắt đầu từ cơ sở, nơi trực tiếp diễn ra đời sống xã hội.

Tại Điện Biên, quản lý hành chính không dừng lại ở kiểm tra, xử lý, mà hướng tới phòng ngừa từ sớm, từ xa. Một trong những nội dung trọng tâm là vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ - vấn đề còn tồn tại ở nhiều địa bàn miền núi. Trong 5 năm gần đây, lực lượng Công an toàn tỉnh đã vận động Nhân dân giao nộp trên 15.008 khẩu súng các loại; phát hiện, ngăn chặn 80 vụ, 125 đối tượng liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ. Những con số này không chỉ phản ánh kết quả công tác, mà còn cho thấy sự chuyển biến về nhận thức của người dân.

Song song với đó, công tác quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện được đẩy mạnh, với 501 cơ sở được quản lý trên hệ thống dữ liệu, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, phòng ngừa vi phạm.

Ở tuyến đầu phản ứng nhanh, lực lượng Cảnh sát 113 tiếp nhận và xử lý 1.057 tin, trong đó 655 tin liên quan an ninh, trật tự. Từ phòng ngừa đến xử lý, từ quản lý đến phản ứng, tất cả tạo nên một thế trận an ninh vững chắc ngay từ cơ sở.

Giữ nhịp dữ liệu - Gửi trọn niềm tin

Phía sau mỗi tiện ích số mà người dân đang thụ hưởng là hàng triệu lượt cập nhật, rà soát, đối chiếu dữ liệu với độ chính xác cao. Đó là công việc thầm lặng nhưng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Những nỗ lực ấy đã được ghi nhận bằng nhiều thành tích: Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Điện Biên có 2 năm liên tiếp được nhận Cờ thi đua của Bộ Công an, 3 năm liền đạt danh hiệu Đơn vị Quyết thắng, cùng nhiều Bằng khen, Giấy khen các cấp. Đó không chỉ là sự ghi nhận kết quả, mà còn là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và ý chí đổi mới không ngừng của toàn lực lượng.

80 năm - một hành trình bền bỉ. Từ những cuốn sổ hộ khẩu viết tay đến hệ thống dữ liệu dân cư hiện đại. Từ những bản làng xa xôi đến những đô thị đang phát triển. Ở đâu có người dân, ở đó có sự hiện diện của lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội. Trong kỷ nguyên số, mỗi dữ liệu được kết nối không chỉ để quản lý tốt hơn, mà để phục vụ tốt hơn. Để mỗi thủ tục trở nên minh bạch, nhanh chóng. Để mỗi người dân được thụ hưởng tiện ích. Và để mỗi gia đình được sống trong bình yên bền vững./.