Quy định mới liên quan đến thi hành Luật Căn cước, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính cho người dân

Ngày 13/02/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 58/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến quy định điều kiện về an ninh, trật tự đối với một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; quản lý và sử dụng con dấu; quản lý, sử dụng pháo; quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật cư trú, Luật Căn cước.

Theo đó, tại khoản 6 Điều 5 của Nghị định sửa đổi quy định trách nhiệm của Công an cấp xã về thu thập, cập nhật thông tin công dân vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cụ thể: Công an cấp xã nơi công dân cư trú có trách nhiệm thu thập, cập nhật thông tin về công dân cư trú trên địa bàn quản lý vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư từ việc giải quyết thủ tục đăng ký, khai báo, điều chỉnh thông tin cư trú của công dân; sổ sách quản lý về cư trú; tàng thư; từ việc giải quyết cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước; phối hợp với cơ quan có thẩm quyền thu thập, cập nhật thông tin của công dân từ Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử hoặc giấy tờ, sổ sách quản lý hộ tịch. Trường hợp thông tin, giấy tờ, tài liệu nêu trên về công dân chưa có hoặc chưa đầy đủ thì được thu thập, cập nhật từ công dân thông qua Phiếu thu thập thông tin dân cư, Phiếu đề nghị giải quyết thủ tục về căn cước. 

Nghị định cũng sửa đổi, bổ sung quy định về việc điều chỉnh thông tin công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước (quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 6 và khoản 2 và khoản 3 Điều 14). Theo đó, trường hợp công dân phát hiện thông tin do mình cung cấp để cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước có sự thay đổi hoặc sai sót thì đề nghị Công an cấp xã thực hiện điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trình tự, thủ tục điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo đề nghị của công dân, như sau: Công dân đề nghị điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư qua Cơ sở dữ liệu căn cước, Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc qua Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) hoặc trực tiếp tại cơ quan Công an nơi gần nhất; Hồ sơ đề nghị gồm: Phiếu đề nghị giải quyết thủ tục về căn cước và tài liệu chứng minh thông tin cần điều chỉnh.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng sửa đổi, bổ sung thẩm quyền khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Công an cấp xã (quy định tại khoản 4, khoản 5 Điều 9), cụ thể, Trưởng Công an cấp xã có thẩm quyền khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để cung cấp cho cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở cấp xã, tổ chức khác có trụ sở chính trên địa bàn quản lý và cá nhân cư trú trên địa bàn quản lý quy định tại khoản 3, khoản 4 Điều 8 của Nghị định khi có yêu cầu khai thác, cung cấp thông tin băng văn bản.

Ngoài ra, Nghị định đã bổ sung quy định về việc xác lập số định danh cá nhân đối với công dân khi ghi vào sổ hộ tịch việc khai sinh đã đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài (quy định tại khoản 2 và khoản 4 Điều 11) đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam về việc được cấp số định danh cá nhân.

Đồng thời, để tạo thuận lợi cho người dân, Nghị định đã bãi bỏ quy định về việc hủy, xác lập lại số định danh cá nhân đối với các trường hợp: (1) Được xác định lại giới tính, cải chính hộ tịch do có sai sót về năm sinh theo quy định pháp luật về đăng ký hộ tịch và pháp luật khác có liên quan; (2) Có sai sót về thông tin nơi đăng ký khai sinh, năm sinh, giới tính của công dân khi thu thập vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (quy định tại điểm a, điểm b khoản 7 Điều 11). Đối với nội dung này, trong Nghị định số 70/2024/NĐ-CP, theo quy định tại khoản 8 Điều 11 thì việc hủy, xác lập lại số định danh cá nhân đối với trường hợp nêu trên được thực hiện theo nhu cầu của công dân, trường hợp công dân không có nhu cầu hủy, xác lập lại số định danh cá nhân thì tiếp tục sử dụng số định danh cá nhân đang sử dụng, tuy nhiên trong thực tiễn mặc dù công dân không có nhu cầu hủy nhưng khi đi thực hiện các giao dịch dân sự nhiều đơn vị, tổ chức buộc công dân phải hủy, xác lập lại số định danh cá nhân mới giải quyết các giao dịch dân sự (điển hình như việc cung cấp các dịch vụ tín dụng tại ngân hàng) vì vậy, việc bãi bỏ quy định này để đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm phiền hà cho người dân.

Một điểm mới khác là, Nghị định sửa đổi, bổ sung quy định về trình tự, thủ tục thu thập, cập nhật, điều chỉnh thông tin của người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước và cấp giấy chứng nhận căn cước theo hướng: Giao trách nhiệm thu thập, cập nhật, điều chỉnh thông tin của người gốcViệt Nam chưa xác định được quốc tịch vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước và thu nhận hồ sơ cấp giấy chứng nhận căn cước cho người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch cho Công an cấp xã trong phạm vi đơn vị hành chính cấp tỉnh nơi người đó sinh sống hoặc cơ quan quản lý căn cước của Công an cấp tỉnh để đề nghị thu thập, cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp…

Những quy định mới nêu trên sẽ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, đồng bộ với các quy định mới về dữ liệu dân cư, dữ liệu căn cước và chuyển đổi số, phục vụ có hiệu quả trong việc xây dựng kinh tế số, xã hội số.