Đề xuất quy định thiết lập Trung tâm CSDLQG phòng, chống VPPL về tin giả, tin sai sự thật góp phần trực tiếp bảo vệ người dân trên không gian mạng

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng đã trở thành một thành tố không thể tách rời của đời sống kinh tế – xã hội, chính trị, văn hóa. Hiện nay, Việt Nam ngày càng tham gia nhiều hơn vào môi trường số với hàng chục triệu tài khoản mạng xã hội; các nền tảng số phát triển nhanh chóng với nhiều hình thức tương tác đa dạng. Tuy nhiên, song song với những cơ hội và tiện ích vượt trội, không gian mạng cũng đang xuất hiện nhiều nguy cơ mới, trong đó nổi bật là tình trạng phát tán tin giả, tin sai sự thật, thông tin bịa đặt, nội dung deepfake và các chiến dịch thao túng dư luận có chủ đích.

Tin giả, tin sai sự thật đã trở thành thách thức mang tính toàn cầu. Các thông tin sai lệch có thể lan truyền với tốc độ rất nhanh trên mạng xã hội, gây nhiễu loạn môi trường thông tin, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân, làm phức tạp tình hình xã hội và trong nhiều trường hợp còn tiềm ẩn nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia. Trong bối cảnh đó, việc thành lập Trung tâm Cơ sở dữ liệu quốc gia phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật (Trung tâm) là yêu cầu cấp thiết, xuất phát từ nhiều lý do quan trọng.

Trước hết, Trung tâm sẽ góp phần bảo đảm sự phối hợp đồng bộ, thống nhất trong công tác phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, qua đó bảo vệ sự ổn định của xã hội. Tin giả có đặc tính lan truyền rất nhanh, đặc biệt trong các tình huống phức tạp, nhạy cảm hoặc khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh hay biến động tài chính. Thực tế tại Việt Nam đã từng xuất hiện những thông tin sai lệch gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của các cơ quan, tổ chức và đời sống của người dân. Việc xây dựng một trung tâm dữ liệu quốc gia sẽ giúp cảnh báo sớm, kịp thời phát hiện và xử lý thông tin sai lệch, hạn chế “hiệu ứng đám đông” lan truyền các thông tin thất thiệt, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và Nhân dân.

Bên cạnh đó, Trung tâm còn góp phần bảo vệ trực tiếp người dân và các tổ chức trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi của các đối tượng xấu trên không gian mạng. Với vai trò là đầu mối xác minh, cảnh báo và công bố thông tin liên quan đến tin giả, tin sai sự thật, Trung tâm sẽ cung cấp nguồn thông tin đáng tin cậy để người dân nhận diện và tránh bị lừa đảo hoặc bị tác động tiêu cực bởi các nội dung sai lệch.

Việc thành lập Trung tâm cũng góp phần bảo đảm an ninh thông tin và bảo vệ chủ quyền số quốc gia. Trong kỷ nguyên số, tin giả và thông tin sai lệch không chỉ là vấn đề truyền thông mà còn có thể trở thành công cụ trong các chiến dịch thao túng thông tin nhằm gây chia rẽ xã hội, làm gia tăng tâm lý hoang mang, hoài nghi trong dư luận. Thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, các cơ quan chức năng có thể nắm bắt tình hình, theo dõi và phân tích các hoạt động phát tán thông tin sai lệch một cách có hệ thống, từ đó chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa và đấu tranh hiệu quả.

Một lợi ích quan trọng khác là Trung tâm sẽ hỗ trợ các cơ quan quản lý nhà nước trong việc đưa ra các quyết định nhanh chóng và chính xác. Việc xây dựng và vận hành một cơ sở dữ liệu tập trung về tin giả, tin sai sự thật sẽ giúp quá trình xác minh thông tin, cảnh báo sớm và xử lý vi phạm được thực hiện hiệu quả hơn. Điều này không chỉ giúp người dân chủ động phòng tránh các rủi ro từ thông tin sai lệch mà còn góp phần giảm thiểu tối đa thiệt hại đối với các tổ chức, cá nhân liên quan.

Ngoài chức năng phát hiện và xử lý vi phạm, Trung tâm còn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao “miễn dịch thông tin” cho xã hội. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức và hướng dẫn kỹ năng nhận diện tin giả, tin sai sự thật, Trung tâm sẽ góp phần nâng cao nhận thức của người dân về an toàn thông tin trên không gian mạng. Đây được xem là giải pháp bền vững nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực và hệ lụy mà tin giả có thể gây ra đối với xã hội.

Việc thành lập Trung tâm Cơ sở dữ liệu quốc gia phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật cũng phù hợp với xu thế chung của thế giới. Hiện nay, nhiều quốc gia đã triển khai các giải pháp pháp lý và công nghệ nhằm kiểm soát, hạn chế sự lan truyền của thông tin sai lệch trên không gian mạng. Trong bối cảnh xây dựng chính phủ số và xã hội số, việc thiết lập cơ chế xác minh, xử lý thông tin nhanh chóng, minh bạch và có thẩm quyền là yêu cầu tất yếu. Nhiều quốc gia đã ban hành các đạo luật cho phép cơ quan chức năng yêu cầu cải chính, gỡ bỏ thông tin sai lệch và điều phối việc cảnh báo, xử lý các chiến dịch thao túng thông tin, như Singapore hay Pháp.