Tuyển nhân viên quán karaoke: Cảnh báo nguy cơ môi giới, mua bán và bóc lột người lao động

Từ môi giới việc làm đến nguy cơ mua bán, bóc lột người lao động

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Hưng Yên có khoảng 800 cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke kết hợp lưu trú. Phần lớn các cơ sở chấp hành tốt quy định của pháp luật, tạo việc làm và đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân. Tuy nhiên, qua công tác nắm tình hình, đấu tranh, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh đã phát hiện, điều tra, làm rõ nhiều vụ việc liên quan hành vi mua bán, trao đổi nữ nhân viên làm việc tại các cơ sở karaoke.

Điển hình, ngày 09/5/2025, Công an tỉnh Hưng Yên đã đề nghị truy tố 14 bị can về tội “Mua bán người” và “Giữ người trái pháp luật”; các bị can chủ yếu là chủ, quản lý quán karaoke và nhóm đối tượng hoạt động “chăn dắt” nhân viên nữ. Với khoản tiền môi giới gần 50 triệu đồng, các đối tượng đã mua bán, giữ trái pháp luật 02 nữ nhân viên để phục vụ tại các cơ sở karaoke.

Ngày 31/7/2026, Phòng Cảnh sát hình sự phát hiện giữa hai nhóm làm nghề môi giới nhân viên nữ rót bia, bấm bài tại các quán karaoke trên địa bàn các xã Vũ Thư, xã Đông Quan và một số địa bàn xã khác của tỉnh Hưng Yên có việc chuyển giao nhận viên để thu tiền bất chính, biểu hiện của hành vi mua bán người. Ngày 12/8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 04 bị can về tội “Mua bán người” theo khoản 1, Điều 150 Bộ luật hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Ngày 30/8/2026, qua công tác nắm tình hình, sử dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ Phòng Cảnh sát hình sự đã phát hiện 04 đối tượng có hành vi mua bán, chuyển giao nhân viên phục vụ quán karaoke, trong đó 02 nhân viên đều chưa đủ 18 tuổi. Căn cứ vào các tài liệu thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, Quyết định tạm giữ, lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với 04 đối tượng về hành vi “Mua bán người”.

Qua các vụ việc trên cho thấy, thủ đoạn của các đối tượng thường bắt đầu từ những hình thức tưởng như hoạt động tuyển dụng thông thường. Chúng sử dụng mạng xã hội, website tuyển dụng, hội nhóm giới thiệu việc làm để đăng thông tin tuyển nhân viên nữ với những lời mời hấp dẫn như “việc nhẹ, lương cao”, “bao ăn ở”, “không cần kinh nghiệm”. Sau khi người lao động đồng ý, đối tượng có thể cho vay hoặc “ứng trước” tiền đi lại, ăn ở, sinh hoạt rồi biến các khoản này thành “nợ”, qua đó tạo sự lệ thuộc. Một số trường hợp bị đe dọa, hành hung, kiểm soát việc đi lại, liên lạc; sau đó được môi giới, chuyển từ cơ sở này sang cơ sở khác để các đối tượng hưởng lợi.

Điều cần đặc biệt lưu ý là hành vi mua bán người không phải lúc nào cũng biểu hiện công khai dưới hình thức “mua” và “bán” như cách hiểu thông thường. Người lao động ban đầu đồng ý đi làm cũng không đồng nghĩa với việc loại trừ dấu hiệu vi phạm nếu trong quá trình tuyển dụng, quản lý, chuyển giao họ bị lừa gạt, cưỡng ép, kiểm soát hoặc bị đặt vào tình trạng lệ thuộc nhằm bóc lột. Những biểu hiện như tiền lương không được trả trực tiếp cho người lao động; bị người khác giữ giấy tờ tùy thân; không được tự quyết định nghỉ việc hoặc chuyển chỗ làm; thường xuyên có người đưa đón, giám sát; xuất hiện khoản nợ bất thường hoặc bị chuyển qua nhiều cơ sở không rõ lý do là những dấu hiệu cần được kiểm tra, xác minh.

Xử phạt hành chính đến hàng trăm triệu đồng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự

Ngày 15/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, thay thế Nghị định số 12/2022/NĐ-CP. Nghị định tiếp tục quy định chế tài cụ thể đối với các hành vi lừa gạt trong tuyển dụng, tuyển dụng nhằm bóc lột, cưỡng bức lao động, giữ giấy tờ của người lao động và sử dụng lao động chưa thành niên tại những nơi pháp luật cấm.

Đối với những hành vi liên quan đến tuyển dụng, môi giới, quản lý người lao động tại cơ sở karaoke, tùy tính chất, mức độ và hậu quả, cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

- Lừa gạt người lao động hoặc tuyển dụng nhằm bóc lột, cưỡng bức lao động: khoản 3 Điều 11 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng đối với hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn, quảng cáo gian dối hoặc sử dụng thủ đoạn khác để lừa gạt người lao động hoặc tuyển dụng người lao động với mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

- Giữ giấy tờ, buộc người lao động đặt tiền hoặc tài sản: theo điểm a, điểm b khoản 2 Điều 15 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động hoặc buộc người lao động thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền, tài sản để thực hiện hợp đồng lao động bị phạt từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng; đồng thời phải trả lại giấy tờ, tiền hoặc tài sản đã giữ cùng khoản tiền lãi theo quy định.

- Cưỡng bức lao động, ngược đãi hoặc buộc làm việc để trả nợ: điểm a, điểm b khoản 4 Điều 17 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng đối với hành vi cưỡng bức lao động, ngược đãi người lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc buộc người lao động thực hiện hợp đồng lao động để trả nợ cho người sử dụng lao động.

- Sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm việc tại phòng hát karaoke: điểm d khoản 2 Điều 147 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định phòng hát karaoke là nơi cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi. Điểm c khoản 3 Điều 27 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định hành vi sử dụng người trong độ tuổi này làm việc tại nơi bị cấm có thể bị phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

- Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, trừ các trường hợp được Nghị định quy định là mức phạt đối với tổ chức, mức phạt tại Nghị định là mức áp dụng đối với cá nhân; tổ chức bị phạt bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Vì vậy, đối với các hành vi tại khoản 3 Điều 11, khoản 2 Điều 15, khoản 4 Điều 17 và khoản 3 Điều 27 nêu trên, nếu chủ thể vi phạm là tổ chức thì mức tiền phạt có thể tăng gấp đôi.

Ở mức độ nghiêm trọng hơn, hành vi môi giới, tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người có thể bị xử lý hình sự.

- Theo Điều 150 Bộ luật Hình sự, người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt hoặc thủ đoạn khác để chuyển giao, tiếp nhận người nhằm giao, nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác; để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác; hoặc tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp người nhằm thực hiện các hành vi trên, có thể bị truy cứu về tội mua bán người. Khung cơ bản có mức phạt tù từ 05 năm đến 10 năm; các trường hợp tăng nặng bị phạt từ 08 năm đến 15 năm hoặc 12 năm đến 20 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, quản chế, cấm cư trú hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

- Đối với người dưới 16 tuổi, Điều 151 Bộ luật Hình sự quy định tội mua bán người dưới 16 tuổi với khung hình phạt cơ bản từ 07 năm đến 12 năm tù; trường hợp tăng nặng từ 12 năm đến 20 năm; trường hợp đặc biệt nghiêm trọng có thể bị phạt 18 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng cùng các hình phạt bổ sung khác theo quy định.

- Trường hợp dùng vũ lực, khóa cửa, canh giữ, đe dọa hoặc bằng thủ đoạn khác tước đoạt trái pháp luật quyền tự do thân thể của người lao động, hành vi còn có thể bị xử lý về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật theo Điều 157 Bộ luật Hình sự. Khung cơ bản là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; trường hợp tăng nặng có thể bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm hoặc từ 05 năm đến 12 năm.

Chủ động phòng ngừa, không để hoạt động tuyển dụng trở thành vỏ bọc cho tội phạm

Đối với người có nhu cầu tìm việc, cần kiểm tra rõ danh tính người tuyển dụng, địa chỉ cơ sở, công việc phải thực hiện, mức lương, thời gian làm việc và điều kiện ăn ở; không giao bản chính giấy tờ tùy thân cho người môi giới; thận trọng với việc vay, nhận “ứng trước” tiền hoặc ký giấy nhận nợ không rõ nội dung. Khi có biểu hiện bị kiểm soát đi lại, giữ giấy tờ, ép trả nợ, đe dọa hoặc bị chuyển sang cơ sở khác trái ý muốn, cần nhanh chóng thông tin cho gia đình, chính quyền hoặc cơ quan Công an nơi gần nhất.

Đối với các cơ sở kinh doanh karaoke, cần thực hiện tuyển dụng minh bạch, xác minh nhân thân, độ tuổi của người lao động; trực tiếp thỏa thuận rõ công việc, tiền lương, thời gian làm việc; thực hiện đầy đủ quy định của pháp luật về lao động. Tuyệt đối không sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm việc tại phòng hát karaoke; không tuyển người thông qua các đường dây môi giới không rõ nhân thân, địa chỉ; không để người ngoài thu giữ giấy tờ, quản lý tiền lương, kiểm soát việc đi lại hoặc chuyển giao người lao động giữa các cơ sở để hưởng lợi.

Thực tế đấu tranh cho thấy có trường hợp nạn nhân do hoàn cảnh kinh tế khó khăn, nhận thức pháp luật hạn chế hoặc bị đối tượng tác động về tâm lý nên vẫn cho rằng mình chỉ đang đi làm và có thu nhập, không nhận thức được bản thân đang bị xâm hại. Vì vậy, chủ động phát hiện những dấu hiệu bất thường từ cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa tội phạm.

Phòng, chống mua bán người trong hoạt động tuyển dụng tại các cơ sở karaoke không phải là cản trở hoạt động kinh doanh dịch vụ, mà nhằm bảo vệ người lao động, bảo vệ các cơ sở kinh doanh chân chính, không để hoạt động môi giới, tuyển dụng và quản lý lao động trở thành vỏ bọc cho hành vi mua bán, bóc lột con người; qua đó góp phần xây dựng môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch và giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.