Dự án Luật Phòng chống ma tuý (sửa đổi) không làm tăng tổ chức bộ máy và biên chế hưởng lương từ ngân sách nhà nước

Phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới

Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, qua quá trình tổng kết và theo dõi Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, bên cạnh những kết quả đạt được, đã bộc lộ những vướng mắc, bất cập; đồng thời, để bảo đảm việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy được chuyển giao về Bộ Công an, cần phải nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, dự thảo luật được giữ nguyên phạm vi điều chỉnh so với Luật Phòng, chống ma túy năm 2021. Nội dung của dự thảo luật bảo đảm tính thống nhất với các văn bản quy phạm pháp luật liên quan và tương thích, phù hợp với các điều ước quốc tế. Việc xây dựng dự án luật đã thực hiện các trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Dự thảo Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) gồm nội dung cơ bản như sau: Hoàn thiện, bổ sung các quy định về kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy để kiểm soát chặt chẽ và tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển kinh tế. Các quy định về thời hạn cai nghiện, quy trình cai nghiện, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế, người bị quản lý sau cai nghiện ma túy, người đủ 18 tuổi cai nghiện bắt buộc hoặc tự nguyện trong cơ sở cai nghiện bắt buộc, người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi cai nghiện bắt buộc hoặc tự nguyện trong trường giáo dưỡng; bảo đảm sự đồng bộ thống nhất đối với các quy định pháp luật chuyên ngành khác có liên quan và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam hiện nay và trong những năm tiếp theo.

Hoàn thiện quy định về chuyển thẩm quyền từ UBND cấp xã sang Công an cấp xã. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung quy định để thực hiện phân quyền, phân cấp tại 5 nội dung cho Trưởng Công an cấp xã, Giám đốc Công an cấp tỉnh, Chủ tịch UBND cấp tỉnh để bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới và việc chuyển nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ) về Bộ Công an.

Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh, luật không làm tăng tổ chức bộ máy và biên chế hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Căn cứ kết luận của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự án luật. Theo đó, hiện nay, dự thảo luật gồm 8 chương, 53 điều (bổ sung 1 điều), trong đó, giữ nguyên 18 điều, sửa đổi, bổ sung 28 điều, bổ sung 7 điều, bỏ 9 điều của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021; đồng thời sửa đổi, bổ sung 16 điều, bỏ 4 điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Xử lý nghiêm hành vi sử dụng trái phép chất ma túy, tạo điều kiện tái hoà nhập cộng đồng

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban nhất trí với sự cần thiết sửa đổi luật nêu trong tờ trình của Chính phủ; nhấn mạnh, thành phần hồ sơ dự án luật bảo đảm đầy đủ theo quy định.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo lưu ý việc sửa đổi luật phải bảo đảm hài hòa giữa xử lý nghiêm, kịp thời hành vi sử dụng trái phép chất ma túy và quyền học tập, tạo cơ hội tái hòa nhập cộng đồng của người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy là trẻ em, học sinh, sinh viên...; nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện ma túy, quản lý sau cai nghiện ma túy; hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, rõ trách nhiệm của các cơ quan trong công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; huy động nguồn lực cho công tác phòng, chống ma túy, xây dựng cơ chế phát huy vai trò của các tổ chức, cá nhân, gia đình và cộng đồng trong giám sát, hỗ trợ sau cai nghiện.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục rà soát bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các quy định của hệ thống pháp luật, các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên... để tăng tính khả thi trong triển khai thực hiện luật; tiếp tục dự báo chi phí, bảo đảm nguồn lực để tổ chức thực hiện Luật, nhất là đối với các quy định sửa đổi, bổ sung; đồng thời, sớm hoàn thiện các dự thảo văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật.

Về thời hạn, quy trình cai nghiện ma túy (Điều 28), theo cơ quan chủ trì soạn thảo việc tăng thời hạn cai nghiện ma túy góp phần nâng cao chất lượng công tác cai nghiện ma túy. Về vấn đề này, đa số ý kiến của Ủy ban tán thành với quy định tăng thời hạn cai nghiện ma túy, tuy nhiên, đề nghị cần nghiên cứu quy định phù hợp hơn về thời hạn cai nghiện ma túy, đặc biệt đối với người cai nghiện ma túy lần đầu, người cai nghiện ma túy là người đang nuôi con nhỏ, trẻ em thì thời hạn cai nghiện ma túy nên ngắn hơn hoặc quy định không quá 24 tháng đối với người cai nghiện lần đầu, không quá 36 tháng đối với người cai nghiện ma túy từ lần thứ hai trở đi.

Về cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình và cộng đồng (Điều 31), Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu có quy định tại dự thảo luật bảo đảm tính nguyên tắc và bao quát về điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực, giá dịch vụ cai nghiện ma túy, thẩm quyền, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong cung cấp dịch vụ cai nghiện…, đồng thời, cụ thể hóa các quy định này ở các văn bản hướng dẫn.

Về cai nghiện ma túy bắt buộc cho người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi (Điều 35), Ủy ban đề nghị tiếp tục nghiên cứu quy định bảo đảm tính mở, linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn theo hướng: về cơ bản, việc cai nghiện ma túy bắt buộc cho người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi được thực hiện ở trường giáo dưỡng; giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định mở rộng việc cai nghiện bắt buộc cho người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi tại cơ sở cai nghiện khác có đủ điều kiện.

Điều 23. Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy 1. Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là biện pháp phòng ngừa nhằm giúp người sử dụng trái phép chất ma túy không tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy, phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật của họ. Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy không phải là biện pháp xử lý hành chính. 2. Thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là 01 năm kể từ ngày ra quyết định quản lý. 3. Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy tại địa phương. 4. Trưởng Công an cấp xã có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy và có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: a) Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được kết quả xét nghiệm dương tính với chất ma túy của người cư trú tại địa phương, Trưởng Công an cấp xã có trách nhiệm ra quyết định và tổ chức quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; b) Thực hiện quản lý cư trú; triệu tập; xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể; phòng ngừa, ngăn chặn hành vi gây mất an ninh, trật tự của người sử dụng trái phép chất ma túy; c) Phối hợp với các cơ quan, tổ chức, đoàn thể, cá nhân tư vấn, động viên, giáo dục, giúp đỡ người sử dụng trái phép chất ma túy để họ không tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy. 5. Trong thời hạn quản lý, Trưởng Công an cấp xã ra quyết định dừng quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy trong các trường hợp sau đây: a) Người sử dụng trái phép chất ma túy thực hiện cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng hoặc cơ sở cai nghiện ma túy; b) Người sử dụng trái phép chất ma túy bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng; biện pháp xử lý chuyển hướng giáo dục tại trường giáo dưỡng; c) Người sử dụng trái phép chất ma túy phải chấp hành án phạt tù; d) Người sử dụng trái phép chất ma túy trong danh sách quản lý chết, bị Tòa án tuyên bố là mất tích. 6. Đối với người sử dụng trái phép chất ma túy không có nơi cư trú ổn định, sau khi xác định tình trạng nghiện kết luận người đó không nghiện ma túy thì Ủy ban nhân dân cấp xã, Trưởng Công an cấp xã nơi phát hiện người sử dụng trái phép chất ma túy quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy và phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã, Trưởng Công an cấp xã nơi người sử dụng trái phép chất ma túy đăng ký thường trú thực hiện các biện pháp quản lý phù hợp quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này. Quyết định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy được gửi ngay cho Ủy ban nhân dân cấp xã, Trưởng Công an cấp xã nơi người sử dụng trái phép chất ma túy đăng ký thường trú để phối hợp quản lý.